Held

Meteen nadat het Usada-rapport wielerheld Lance Armstrong had ontmaskerd als een onverbeterlijke bedrieger, wreef de voormalige manager van de Raboploeg Theo de Rooij ons nog even in hoe duister de wereld van de wielersport kan zijn. De renner Leipheimer had onder ede verklaard dat ook in de ploeg van De Rooij het dopinggebruik endemisch was geweest. De Rooij: „Dat is me niet bekend. Ik heb me er als renner en als manager niet mee beziggehouden.” Maar hij wilde wel nog even zeggen dat iedere renner voor zichzelf verantwoordelijk is, zijn eigen keuzes maakt.

Zijn verhaal was te mooi, dus wilden we het geloven

Maar, probeerde de interviewer, het was toch de ploegarts geweest die de verboden middelen eigenhandig toediende?

De Rooij had er niks van gemerkt. Je hoefde geen expert in lichaamstaal te zijn om te zien dat hier iemand zich opzichtig ergens stond uit te draaien. Deze man had zijn ogen stijf dichtgeknepen, terwijl zijn tak van sport zichzelf in een bodemloze put van bedrog en corruptie stortte.

Met de wielersport is het als met Italië. Beide zijn prachtig – alleen jammer van de maffia. Na ieder schandaal wordt beterschap beloofd, we moeten de slechtheid achter ons laten en weer vooruit durven kijken. Tot het volgende schandaal. Ik volg het met een half oog, maar de discussie over doping in de wielersport die nu gevoerd wordt, heb ik al talloze malen voorbij zien trekken – dezelfde ontzetting, dezelfde dwaze hoop op beterschap. Van de renners die bekend hebben en tegen Armstrong hebben getuigd, zeggen degenen die nog actief zijn dat ze na 2005 hun leven blijvend gebeterd hebben. Toen waren ze vuil, nu zijn ze schoon. Echt.

Hun schuld hebben ze afgekocht met een plea deal – een paar maanden schorsing in het stille winterseizoen. Op de een of andere manier, heel gek, maakt dat ze niet geloofwaardiger.

Eerlijke commentatoren geven toe, anders dan die De Rooij, dat het niet om individuele renners gaat, maar om een cultuur – wil je meedoen, dan moet je meegaand zijn. Daar zit de pijn: naar buiten toe was Lance Armstrong een eenzame sportheld, in werkelijkheid was hij de capo dei capi.

Dat veel van zijn bewonderaars nog altijd in een staat van ontkenning verkeren, is logisch – de kloof tussen leugen en waarheid is afzichtelijk groot. Maar de stugge ontkenning van Armstrong zelf is interessanter. Het doet denken aan Floyd Landis, die in 2006 de tour won en zijn titel moest inleveren omdat hij positief getest was. Landis bleef maar fel ontkennen, spande zaken aan, probeerde zelfs in te breken in het computersysteem van een dopinglab. Pas jaren later, toen een krant over e-mails bleek te beschikken waarin de renner zijn dopinggebruik zelf toegaf, kwam de bekentenis – en niet zo zuinig ook. Landis had jarenlang gebruikt, gaf hij ineens toe, voor zo’n negentigduizend dollar per jaar.

Die omslag moet Lance Armstrong nog maken. Ik wacht het rustig af, want eerlijk gezegd vind ik het nieuwe verhaal een stuk interessanter dan het oude. Wat is een held? Iemand die boven zichzelf en anderen uitstijgt, die schoon is in een vuile wereld, die ons onze lastige levens in een nieuw, positief licht laat zien. Bij Armstrong was dat verhaal altijd al een beetje te mooi om waar te zijn – we moesten geloven dat hij een kansloze jeugd, kanker, en felle tegenwerking eruit gefietst had – op een nog nooit vertoonde manier. Juist omdat het te mooi was, wilden we dat het waar was. Sceptische stemmen werden het zwijgen op gelegd.

Droom, winnaar, inspiratie.

Het Usada-rapport laat zien dat het grootste slachtoffer van die droom Armstrong zelf is geweest. Om erin te kunnen geloven, corrumpeerde hij hem op een nietsontziende manier. Om een winnaar te kunnen zijn in een door en door corrupte omgeving moest hij het meest corrupt van allemaal worden.

Nu is hij geen held meer, maar een tragische verliezer. In die zin is hij een beter voorbeeld voor een nieuwe generatie renners – en hun publiek – dan voorheen. Zijn afgang zal eerder tot een cultuuromslag in de sport leiden dan dat opgepoetste glamourverhaal. Wie wil er worden als Lance Armstrong?

Willen winnen, maar niet tegen iedere prijs.