Slechte mensen
Zelf had ik liever voormalig VVD-gedeputeerde Ton Hooijmaijers bij Twan Huys in zijn College Tour gezien dan Willem Holleeder. Ik weet het, hij is veel minder bekend, veel minder bühne, veel minder boef – maar in zijn bederf heeft deze gewezen provinciale bestuurder onze studenten veel meer te leren over onze samenleving dan die eeuwig getapte Amsterdamse psycho. Deze Hooijmaijers wordt vervolgd wegens omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen. Zijn dossier leest als een snelcursus corruptie – schimmige vastgoeddeals, ongrijpbare juridische constructies, een adviesbureau waarvan zijn vrouw directeur en enige aandeelhouder is en een reusachtige berg hopeloos verstrengelde belangen. En dan zijn er nog die tientallen miljoenen euro’s aan verspeeld gemeenschapsgeld bij Landsbanki. En de bestedingen met zijn provinciale creditcard die niet verantwoord konden worden.
Nederlandse tv moraliseert, maar niet over eigen moraal
Maar ja, te weinig glamour, te weinig aantrekkelijk, te weinig romantisch ook. Alles in de zaak-Hooijmaijers ademt een verrotte bestuurscultuur – zoals die zich ook liet zien in het Vestia-schandaal en in nog zoveel andere zaken. Op televisie zien we er weinig van; misschien een kort item in Nieuwsuur, of een aflevering van Tegenlicht – het journalistieke programma dat binnenkort zo laat wordt uitgezonden dat het al bijna weer ontbijttelevisie is.
In plaats daarvan krijgen we nu de afgelikte misdaadfolklore van Willem Holleeder als college. In de categorie slechte mensen geldt hij als de absolute top.
De discussie in de media gaat nu vooral over de vraag of het ethisch is een veroordeelde crimineel in een semi-educatief programma neer te zetten, waarin eerder Desmond Tutu en Madeleine Albright te zien waren. Ik vraag me eerder af hoe zinvol het is. Ik ben altijd bereid om te leren, maar wat heeft Willem Holleeder ons te zeggen? Twan Huys verdedigde de keuze van zijn gastdocent: „Willem Holleeder [heeft] in bijna 30 jaar tijd de Nederlandse misdaadscene vaak vertegenwoordigd op de voorpagina’s van de Nederlandse kranten.”
Interessant – Holleeder is nieuws omdat hij zolang nieuws is geweest. Dat lijkt verdacht veel op het zelfrijzend bakmeel van de Nederlandse televisie. Wat niet zoveel voorstelt, lijkt al gauw heel wat, zolang je het maar elke avond laat zien.
We zagen dat dit jaar bij politici als Henk Bleker, Hero Brinkman en Tofik Dibi, die niet van het scherm waren af te slaan. Wat niet wilde zeggen dat ze ook populair waren – dat bleek wel toen ze bij de verkiezingen ieder maar een paar duizend stemmen kregen. Toen die jammerlijke cijfers bekend werden, mochten ze nog één keer komen opdraven. Bij die gelegenheid werd hun te verstaan gegeven dat ze wel erg mediageil geweest waren.
De media zijn mediageil. Dat is het probleem.
Het is de Nederlandse televisie die veranderd is in een spiegelpaleis, waarin dezelfde gezichten zichzelf verliefd blijven aanstaren tot in de oneindigheid.
Twan Huys ontkent stellig dat het optreden van Holleeder een verheerlijking van deze crimineel inhoudt. Ik raad hem aan zijn uitzending met ‘topadvocaat’ Bram Moszkowicz, de voormalige advocaat van Holleeder, terug te kijken. Een schoolvoorbeeld van televisiegemeenzaamheid: louter quasischerpe vragen over kwestietjes die mediarumoer veroorzaakten. Nergens echt kritisch, zodat het mediabeeld dat Moszkowicz van zichzelf etaleert volledig intact kon blijven. En helemaal niets over de kwesties die inmiddels aan het licht zijn gekomen, over de koffers met contant geld, het gerommel met de fiscus, de betwistbare status van ‘topadvocaat’. Huys: „Voor velen hier bent u een meester.”
Geen wonder dat Moszkowicz, die nu van alle kanten onder vuur ligt, terugslaat via de media en niet via de rechtbank – het is zijn natuurlijke terrein geworden, waar hij beschermd wordt door een dikke laag celebrity en collega’s die hem nooit echt het vuur na aan de schenen zullen leggen. Alle quatsch – hij is de Lionel Messi van de advocatuur, de deken Kempers is van F.C. Knudde, hij wil niet over contante betalingen praten wegens het beroepsgeheim, hij heeft niet gestudeerd op nieuwe ontwikkelingen in zijn vak omdat hij een ziek familielid moest bezoeken – wordt in de praatcultuur van de Nederlandse televisie onweersproken gelaten.
Op de Nederlandse televisie wordt de hele dag over alles gemoraliseerd. Behalve over de eigen moraal.