Dom

Het nieuws is alweer weggezakt, ikzelf ben er nog niet helemaal overheen: GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent wist niet dat Richard Nixon dood is. Toen een vrolijke jongen van de radio haar vroeg wat ze ervan vond dat Nixon (1913-1994) had besloten Obama te steunen bij zijn campagne, had ze er flink op los gebabbeld, zoals je van een populair Kamerlid mag verwachten. Na haar uitglijder had Van Gent al laten weten dat ze een „beetje dom” was. Maar het interviewtje werd pas twee weken later uitgezonden – en in de tussentijd had een in de rondte kletsende John Leerdam al het veld geruimd.

De Tweede Kamer duikt niet in de stukken en werd zo de deurmat van de democratie

De reacties waren nu vooral vergoelijkend: Van Gent had haar stommiteit toegegeven, een mens kon niet alles weten, wat een bedroevend niveau van ondervragen, die vreselijke zuigjournalistiek van tegenwoordig. De Telegraaf deed nog een ‘lezerspolletje’.

Daarna volgde het rapport van de commissie-De Wit – dat was van een heel andere orde.

Toch?

Het grootste verwijt dat de commissie Wouter Bos als minister van Financiën maakt, is dat hij de Tweede Kamer steeds opnieuw niet, onvolledig of te laat heeft ingelicht tijdens de bankencrisis. De suggestie is dat het een enorm verschil gemaakt zou hebben. Maar toen briesend SP-Kamerlid Ewout Irrgang bij Pauw & Witteman werd gevraagd waarom hij tijdens de vorige crisis niet geëist had dat de Kamer door Bos geïnformeerd werd over diens ingrepen, desnoods vertrouwelijk, volgde een antwoord dat zo tergend vaag was, dat je wel moest concluderen: de Kamer had erbij gestaan en ernaar gekeken.

Net als in de jaren erna. Net als nu.

In de Volkskrant van vrijdag stelde Wouter Bos dat hij de Kamer gelukkig niet onjuist had geïnformeerd. „Dat is echt een doodzonde.”

Mag ik politici en pers voorstellen dat woord niet meer in de mond te nemen? Wanneer tegenwoordig iets een doodzonde wordt genoemd, weet je zeker dat daarna iedereen gewoon blijft zitten. Wanneer heeft een politieke doodzonde in Nederland voor ’t laatst politieke consequenties gehad?

Ministers hebben het allang begrepen. Veel beter dan de Kamer verkeerd inlichten, kun je de Kamer helemaal niet inlichten – weten zij veel?

Vorige maand nog lekte uit dat minister Schippers door haar ambtenaren was ingefluisterd de geschatte kosten van de Olympische Spelen in Nederland – 8 miljard – voor de Kamer te verzwijgen, anders zou niemand er nog zin in hebben. Wie de moeite nam in de stukken te duiken, kon dat bedrag er zelf uitfilteren – dacht je echt dat een Kamerlid dat zou doen? Veel te moeilijk. Veel te druk met de cursus ‘omgaan met Rutger’.

De Tweede Kamer wil graag serieus genomen worden, maar het is de deurmat van de democratie geworden. Iedereen – ministers, journalisten, ambtenaren – veegt zijn voeten eraan. Terwijl afzonderlijke Kamerleden steggelen over wie er die avond naast Prem Radhakishun en Bart Chabot mag meepraten over pedofielen en boerkadragers, speelt het grote spel zich ver voorbij hun politieke horizon af.

Zelfs Bos, die „grote fouten” gemaakt zou hebben volgens de Kamercommissie, haalt meewarig zijn schouders op over zijn rechters. De commissie bestond immers uit zeven „goedwillende, maar niet in financiële transacties gespecialiseerde parlementariërs”. Anders gezegd, ze bemoeien zich met iets waar ze geen kaas van hebben gegeten. Weer anders gezegd: te dom.

Dat Bos de lijken in de kast van Fortis over het hoofd zag, wijt hij aan zijn ambtenaren. „Als mijn internationaal gevierde topambtenaar Bernard ter Haar en de president van De Nederlandsche Bank zeggen: het is in orde – ja, dan ga ik niet alles nog een beetje zitten narekenen.”

Hoezo controle? Wanneer er in Nederland iets misgaat, volgt er eerst een rapport – en dan een voorstel voor nieuwe regelgeving – waar je dan nooit meer wat van hoort. De commissie-De Wit is geen uitzondering: er moet nu een informatieprotocol komen, zodat bij de volgende grote financiële noodgreep eerst met de Kamerleden wordt bijgepraat.

Ik stel een nieuw onderzoek voor: hoe goed is de Tweede Kamer eigenlijk?

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief