Kapot gaan
Noem het de humanistische reflex: wanneer een groep mensen in de samenleving in de hoek wordt gezet, ontstaat bij weldenkenden als vanzelf de neiging ze de hemel in te prijzen – het liefst in een museum. Deze week opende in Den Haag de expositie Polen, onze buren, die „een positiever beeld’’ van de Polen wil laten zien. Het is zo ongeveer zoals je het je voorstelt: ,,Chopin, componist en virtuoos pianist, Paus Johannes Paulus II, een grote steun voor de vakbond Solidarnosc, Polanski, die we allemaal kennen van zijn beroemde films als Rosemary’s baby en The pianist, en Copernicus, astronoom met een wereldschokkende theorie over het zonnestelsel, krijgen ook aandacht. (…) Een bekende Poolse voetballer en jeugdtrainer bij Feyenoord, Wlodzimierz Smolarek, kan in deze tijd van het EK-voetbal dat nu in Polen en Oekraine wordt georganiseerd natuurlijk niet ontbreken.’’
Woede bestrijd
je niet met
sentiment
Beetje geschiedenis, beetje populaire cultuur, beetje voetbal – de PVV siddert. Polenhetzers kruipen diep in hun schulp. Op de opening waren veel hoogwaardigheidsbekleders – en godzijdank één iemand uit het volk, de rapper Mr Polska. Deze Poolse posterboy is van de straat, heeft een grote mond, een gouden hart. Ideaal – hij opende de tentoonstelling.
Tegen deze krant bekende Mr Polska dat dit de eerste keer was dat hij ,,vrijwillig’’ een museum bezocht. Hij liep er vooral gapend rond, kon niet wachten op het weekend, wanneer hij het clubcircuit weer in kon. ,,Kapot gaan, springen, zuipen en mensen met blauwe plekken naar huis sturen.’’ Volledig geïntegreerd dus.
Natuurlijk was daar ook Rutger van PowNews, die in een column van de Amsterdamse politieman John Beerman had gelezen dat een grote groep Polen en Roemenen een ,,brandend spoor van ellende’’ achterlaten. Onder de 1800 recent opgepakte verdachten, aldus de buurtregisseur, bevonden zich 317 Polen, 253 Roemenen en 206 Litouwers. ,,Eenmaal hier geproefd van onze onnozele politieke en burgerlijke goedgelovigheid, milde straffen en soms grenzeloze gastvrijheid, willen juist de verkeerden niet meer terug.’’
Daar zag je op de Haagse expositie – raar was dat – niets van terug.
Waarom kost het zoveel moeite reële maatschappelijk problemen precies dat te laten zijn – reële maatschappelijke problemen? Het antwoord is even simpel als complex: die problemen roepen emoties op die een stuk minder reëel zijn. Zoals altijd gaat het vooral om de scheve blik van de ander. De organisatoren van de goedbedoelende Polen-tentoonstelling denken tegenwicht te bieden aan de aangeversmentaliteit van de PVV – terwijl de PowNews-kijker door die rooskleurige tentoonstelling alleen maar bevestigd wordt in waar hij iedere avond bevestigd in wil worden, namelijk dat Nederland bestuurd wordt door een elite met oogkleppen op, onwillig tot de laatste snik om de naakte feiten onder ogen te zien. Er zijn heus niet alleen maar slechte Polen! Je moet niet doen of alle Polen goed zijn! Iedereen zegt dingen waarvan hij weet dat ze overdreven zijn om tegenwicht te bieden aan de overdrijvingen van de ander.
De expositie Polen, onze buren is pijnlijk naïef. Denken de organisatoren echt dat iemand vol vooroordelen bij het zien van een paar Poolse voetbalschoenen beseft dat hij niet alle Polen over één kam moet scheren – toch maar eens een film van Polanski huren?
Woede bestrijd je niet met sentiment.
Er loopt een dunne lijn tussen problemen benoemen en groepen stigmatiseren – de PVV doet consequent het laatste en beroept zich vervolgens op het eerste. Maar zo’n tentoonstelling in Den Haag heeft net zo weinig met de maatschappelijke werkelijkheid te maken als dat MOE-meldpunt.
Het doet me denken aan het gloednieuwe Parlementarium, het bezoekerscentrum van het Europees Parlement. Daar kunnen Europese burgers nu door middel van een permanente tentoonstelling volledig interactief genieten van de zegeningen van een Verenigd Europa, als weermiddel tegen de groeiende scepsis tegen de Europese instituten: ,,De stemmentunnel dompelt ons onder in de erfenis van Europa's meertaligheid, en dankzij tactiele 3D-modellen kunnen we het Europees Parlement verkennen op zijn drie werklocaties – Brussel, Straatsburg en Luxemburg.’’
Met zulke pleitbezorgers heb je Mr Polska niet nodig om kapot te gaan.