Het eigen verhaal

Nadat het CDA vorige maand voor de zoveelste keer een zware verkiezingsnederlaag had geleden, kwamen de politici van die partij al snel met een geruststellende bezwering: ‘het eigen verhaal’ moest weer verteld worden.

Voor er wordt verbonden, sorry Ruth, moet er eerst worden afgerekend

Het werd al snel een mantra. Je kon de televisie niet aanzetten of daar was een christen-democratisch hoofd dat de stellige verwachting uitsprak dat de naar links en rechts afgezwaaide kiezer het CDA weer zou weten te vinden, zodra ‘het eigen verhaal’ opnieuw werd uitgedragen.

Ik werd er benieuwd naar, naar dat eigen verhaal. De CDA-prominenten die ik in staat achtte het te vertellen waren tijdens de kabinetsformatie door partijleider Verhagen kaltgestellt. De mastodonten waren één voor één afgeschoten. Wie was er nog over?

Ik zag een wanhopig kijkende Sabine Uitslag die stotterde over verbinden en dat ze de kiezer weer moesten opzoeken. Ik zag Henk Bleker die alles steeds maar persoonlijk maakte, hij had de pest in, hij zat er zelf ook mee, dachten we dat hij het leuk vond?

Ik zag fractieleider Sybrand van Haersma Buma; hij keek de hele tijd of hij op het punt stond het eigen verhaal te vertellen, jammer dat er steeds wat tussen kwam. Ik zag Maxime Verhagen die ontdekt had dat idealisme ook strategisch kon worden ingezet: het CDA, beweerde hij met een stalen gezicht, moest terug naar de kern van de christen-democratische politiek. Helemaal geloofwaardig was dat niet. Het klonk als de godvruchtigheid van Raspoetin. Het was alsof je Machiavelli de Rechten van de Mens hoorde prijzen.

En toen was daar Ruth Peetoom. Zij is een predikante van het vlotte soort. Dat was tijdens de strijd om het voorzitterschap te merken: Peetoom was, ze zei het zelf, niet iemand van tegenstellingen, maar iemand van het verbinden. Dat woord keerde telkens terug; waar verdeeldheid heerste, daar wilde Ruth Peetoom verbinden.

„Een stem voor mij is geen stem tegen Maxime”, verklaarde ze in deze krant. Maar de door Verhagen weggewerkte prominenten moesten ook gehoord worden. „Ik ga met niemand afrekenen. De teleurgestelden moeten kunnen blijven praten. Zelf ben ik ook van het recht erop afgaan.”

Stel Ruth Peetoom een gerichte vraag en je krijgt een warme golf van algemeenheden over je heen. Ik heb de strijd om het voorzitterschap van het CDA gevolgd; geen enkele keer heb ik de predikante op een concrete uitspraak kunnen betrappen.

Wel heeft ze de overbekende christelijk-humanistische trefwoorden paraat: denkkracht, energie, zelfvertrouwen, het eigen verhaal. En verbinden, verbinden, verbinden. Wat er met wat verbonden moet worden, ik ben er niet achter gekomen. En dat er „een goed verhaal” verteld moet worden, dat is me nu wel duidelijk, maar in Godsnaam, Ruth Peetoom: welk verhaal? „Mijn sterke punt is dat ik erg goed kan schakelen.”

Over de crisis van links is inmiddels veel gezegd en geschreven, maar zelden lees je iets over de crisis in het christen-democratische gedachtegoed. Misschien komt dat omdat men denkt dat het aan de personen ligt.

Er is altijd een zekere spanning geweest tussen het spel om de macht en de maatschappijopvatting van Jezus. Maar onder Balkenende en Verhagen is het machtsspel allesoverheersend geworden. Je hoeft geen politiek ziener te zijn om te beseffen dat het CDA alleen weer een aansprekende partij kan worden wanneer Verhagen het veld ruimt. Voor er wordt verbonden, sorry Ruth, moet er eerst worden afgerekend.

Maar de crisis zit dieper. Waarom is het CDA in de periode Balkenende/Verhagen zo gemakkelijk bekeerd tot blinde machtspolitiek? Zou het misschien komen doordat de christelijke achterban zich steeds meer is gaan bedienen van die even gerieflijke als nietszeggende predikantentaal, die fijn klinkt, maar nergens raakt aan enige concrete werkelijkheid? Wanneer de kloof tussen wollige retoriek en de complexe werkelijkheid steeds groter wordt, krijg je onherroepelijk politiek cynisme.

Zo gezien is de komst van Peetoom geen antwoord op de crisis van de christenen. Haar blijmoedige nietszeggendheid onthult enkel dit: er is geen eigen verhaal.