*

The Age of Intelligence :: nrc.nl

The Age of Intelligence

Als Jorge Luis Borges en Umberto Eco samen een surrealistisch scenario hadden geschreven, was het misschien zoiets geworden: het is 2055, de laatste overlevende van de wereld is de bewaarder van het Archief van de mensheid. In zijn toren, in het klotsende water van de Noordpool, zoekt de archivaris in het elektronische beeldmateriaal naar verhalen uit het verleden. Daaruit blijkt dat aan het begin van de 21ste eeuw, voor alles misging, een klein aantal uitverkorenen zich bewust was van de naderende ondergang. Een enkeling probeerde iets te doen, maar de meerderheid van de mensheid leefde stomweg verder, steeds meer consumerend, en steeds meer schade aanrichtend aan de kwetsbare planeet. Zo eindigen steden als Sydney, Las Vegas en Londen in vuur, woestijnzand en vloedgolven. Zo ging de planeet door domme blindheid – stupidity – ten onder.

Vorige week is deze film in meer dan vijftig landen in première gegaan. The Age of Stupid wil een vervolg zijn op Al Gores klimaatfilm, An Inconvenient Truth. Het is een hybride tussen een speelfilm en een documentaire. De maakster is Franny Armstrong, die eerder haar sporen verdiende met de film McLibel tegen de bekende fastfoodketen.

Het is makkelijk om The Age of Stupid af te doen als onjuist, sterk overdreven en demagogisch. Even gemakkelijk is het om de film op te hemelen als onthutsend en baanbrekend. Ook wie de film niet wil zien, kan niet onverschillig staan tegenover het fenomeen zelf. De organisatie is een schoolvoorbeeld van het moderne netwerken. De film is gemaakt met een klein budget, afkomstig van donaties door privépersonen die zijn gemobiliseerd via internet en elektronische contacten. Vrijwilligers hebben hem in dertig talen vertaald, en de medewerkers hebben genoegen genomen met een minimaal salaris. Dergelijke crowd funding werd ook gebruikt door Barack Obama om zijn campagne te financieren.

Al weken van tevoren werd er via het web geanticipeerd op de première, een society event in New York en Londen (en ja, in Amsterdam), maar ook in Bangalore en Singapore. Er is zelfs al een première geweest in Antarctica (wat je even doet vrezen dat ook de pinguïns al zijn voorgelicht over hun onvermijdelijke, tragische lot). Op talloze websites wordt de film uitvoerig besproken. Bovendien functioneert de film zelf weer als een katalysator voor nieuwe acties om bedrijven en individuen aan te zetten tot het verminderen van hun CO2-uitstoot. Wie The Age of Stupid intypt bij Google komt op bijna 26 miljoen hits.

Dit succes is opvallend. Toen Al Gore zijn film maakte, was het klimaatprobleem bepaald nog geen gemeengoed. Maar dat is nu wel het geval. De wereld, inclusief politiek, bedrijfsleven en het publiek, heeft het klimaat omarmd als het grootste probleem van de mensheid. Er kan geen topconferentie meer gehouden worden zonder dat het klimaat hoog op de agenda staat, politieke partijen en bedrijven staan te trappelen met plannen, net als steden en provincies. Ondanks alle moeite die het nog zal kosten om op korte termijn tot concrete afspraken te komen en alle hypocrisie ten spijt, is het onmiskenbaar dat de politiek dit onderwerp steeds zelfverzekerder oppakt. The Age of Stupid hamert dus op een bewustwording die al bestaat. En dat hameren gebeurt met harde hand. Want alleen op die manier bereik je de doelgroep, de stedelijke middenklasse bestaande uit brute egoïsten met terreinwagens en zwembaden. Daar helpt alleen de Apocalyps.

Alarmisme zonder oplossingen zet zelden zoden aan de dijk. Helaas biedt de film geen sprankje hoop op verlossing en benadrukt het gebrek aan actie. Dat is raar, want er wordt vandaag veel vooruitgang geboekt op milieugebied. Het kan allemaal nog beter, natuurlijk. Overheden zijn traag en tegenstrijdig, consumenten zijn liever lui en zuinig dan proactief, maar de technische mogelijkheden zijn legio. Denk alleen maar aan elektrische auto’s, energiezuinige ledlampen, nieuwe bouwmethoden en toenemend hergebruik van materialen. De zero-resource economy (dus zonder input van extra hulpbronnen) is niet meer denkbeeldig.

Je kunt je dus afvragen waarom de ondergang van de wereld nu nogmaals vertoond moet worden en ook zo veel mensen aanspreekt. Is het onze westerse behoefte aan een opgeheven vingertje? Appelleert de film aan het schuldgevoel van een verwende postkapitalistische generatie? Doemdenken is aantrekkelijk voor wie er comfortabel bij zit en zich niet wenst te bekommeren om de behoeften van anderen in arme landen.

Maar er is meer. In verschillende interviews stelt Franny Armstrong dat de toekomst van de wereld in de handen van deze generatie ligt. „Iedere generatie voor ons kende het probleem niet, en voor iedere generatie na ons zal het te laat zijn. Dus het komt neer op ons.” Anders gezegd: het historische moment om de wereld te redden is aangebroken. Ook dat is gefundenes Fressen: wie wil er niet horen dat het lot van de wereld in zijn handen ligt? Maar daarmee overschatten de filmmakers zichzelf, net als zij de toekomstige generaties onderschatten, of rechtdoen aan de geweldige vooruitgang van de vorige. De hele menselijke geschiedenis is minstens zozeer een age of stupid als een age of intelligence.

Tegelijkertijd zijn een dergelijke zelfoverschatting en het moralistische vingertje inherent aan idealistische bewegingen. Ook de hippies en bezetters van de Sorbonne of het Maagdenhuis waren niet bescheiden in hun ambities. Met succes, want zij gaven mede aanzet tot grote veranderingen. Daarom moet het fenomeen van The Age of Stupid serieus genomen worden. Idealisme kan nu eenmaal niet subtiel zijn. Maar zonder idealisme is er geen vooruitgang.

Geplaatst in:
Algemeen

9 reacties op 'The Age of Intelligence'

Yorick Bonnema

Aardig stuk met een vreemde conclusie. De film ‘The Age of Stupid’ zou serieus genomen moeten worden, want andere soortgelijke moralistische stromingen hebben ook (indirect) grote veranderingen doorgevoerd.

Laat ik eens kijken naar een factor van zeer grote betekenis voor onze technische vooruitgang en verandering. Vele fundamentele theorieën hebben zich in de loop der jaren gevormd. Deze werden ontwikkeld door individuen of groepen. Een ieder die het stuk Kopenhagen heeft gezien beeld zich meteen de wandelingen van Heisenberg en Bohr in. Of denk aan het Ehrenfest Colloquium. De discussies die daar gevoerd werden, waren discussies om achter een waarheid te komen. Natuurlijk waren er discussies en waren er mensen die het bij het juiste eind bleken en anderen niet, terwijl beide kampen even vurig hun punt probeerden te verdedigen, maar de kern was de waarheid en daar werd altijd op terug gekomen. Het gaat niet om de verandering die je te weeg brengt, het gaat om de waarheid die je vertegenwoordigt.

The Age of Stupid is ongetwijfeld een leuke film. Wees echter kritisch en neem haar niet serieus, omdat zij activistisch, maar omdat zij een waarheid verkondigt; zonder overigens te zeggen dat de film dat doet, dat weet ik namelijk niet.

En als laatste een argument tegen verwarring van ‘grote veranderingen’ en ‘grote positieve veranderingen’: Ik dacht dat de communistische revolutie in rusland ook een grote verandering te weeg bracht, gepaard ging met een hoop moralistische politiek en (achteraf) overschatting. Dat was echter nog geen reden hem serieus te nemen (buiten de politieke macht die eruit voortvloeit) en al helemaal geen aanmoediging andere grote veranderingen als gevolg van soortgelijk activisme en idealisme te omarmen (ongeacht het waarheidsgehalte).

Van Doorn G.J.

“Idealisme kan nu eenmaal niet subtiel zijn.”
Van idealisme, religie en ideologieën heeft de mensheid helemaal niets goeds te verwachten. Vandaar ook dat elke subtiliteit ontbreekt; sterker nog, keer op keer dienen de herauten van de betere wereld naar machtsmiddelen te grijpen om het klootjesvolk van hun gelijk te overtuigen. Het gevolg is een onvrije wereld waarin de middelen nog ongelijker verdeeld zijn dan nu al het geval is.

Die vooruitgang van de idealisten waarvoor u hier een lans breekt betekent Hier en Nu en dagelijks de dood van tienduizenden voor wie de opwarming van de aarde (die maar niet wil komen) een zorg zal zijn.

peter klein

Idealisme is goed als aanzet voor nieuwe ideeen.
Maar zosls u zelf ook al aangeeft: de hele hoempapa rondom het klimaat is overdone. Dit is geen idealisme meer, maar een niet ophoudende groep zendelingen, die voorbijgaand aan de realiteit een eigen agenda voert.
De agenda om de wereld te hervormen om het hervormne zelf, en om de eigen prive belangen, die van bedrijven, onderzoeksinstituten, van overheden, van milieugroepen.

Dit is hersenspoeling!

En het ergste is dat de MEDIA er volop aan meedoen!
Zijn ze bang in deze internettijd kijkers en lezers te verliezen? Waar is de objectiviteit gebleven? Waar de roemruchte onderzoeksjournalistiek?
We, de burgers, worden behandeld als vee, als melkkoeien voor overheden en belangengroepen, die dankbaar voor deze klimaatonzin hun (belasting) beurzen extra kunnen vullen.

Het is werkelijk onbegrijpelijk dat zovelen meeheulen met dit niet bestaande probleem. Zelfs Angela Merkel, toch een verstandige -kernfysicus- vrouw , doet mee. Blijkbaar is er een hoog belang dat gediend moet worden, en raakt iedereen besmet die ermee in aanraking komt.

Is democratie dan werkelijk zo lastig? Krijgen we een nieuwe maatschappelijke orde zoals in de jaren ´30 in Duitsland al werd nagestreefd? Moeten we werkelijk een schijnwereld krijgen? Hoever moet politieke correctheid nog worden doorgevoerd: we hebben al een ´rijke multiculturele samenleving´, waarvan de kosten niet kaart gebracht mag worden, en zo is daar ook de ontkenning van de klimaatwaarheid.
Is het leven zo leeg, dat alleen macht en geld nog van belang zijn?

kijk maar eens op: http://www.dagelijksestandaard.nl/2009/09/29/schuift-duitsland-met-fdp-op-naar-rechts/comment-page-1/#comment-42918 en de commentaren daarop, naar de gevolgen die nu al zichtbaar zijn.
Het faillissement van de democratie ! Welkom Orwell !

Leon Segers

Onze planeet wordt uitgeput en wel in toenemende mate en in een steeds hoger tempo. Dat dat een feit is beseffen inmiddels velen. Van politiek tot individu blijft het besef echter abstract en de maatregelen blijven krabbelen aan de marge.
Het systeem van productie en consumptie, het systeem van onze economie, dat in de loop van de tijd gegroeid is, dwingt iedereen tot meedoen. Door de kredietcrisis is dat economisch systeem in nood gekomen, alom wordt echter geprobeerd om het te herstellen, terwijl we weten dat precies dit herstel de (planeet)bodem onder onze voeten wegvreet. Het is immers duidelijk dat er nu al te veel van de planeet wordt gevraagd; maar toch is zelfs in ons, uiterst welvarend land, maar één slogan : werk werk werk. Werk, waarvan wij weten dat het de planeet verder in het nauw brengt, zowel door het produceren van spullen als door het weer opruimen ervan. Toch gaan wij maar door en door en weet ook de regering niets anders te bedenken dan productie, productie, productie.
Films als die van El Gore schilderen de ondergang, maar doen vervolgens net alsof de oplossing van het gewetensvolle individu moet komen…… De duivelscirkel van het alsmaar verder globliserend economisch systeem wordt niet gezien. Het streven naar geldefficiency op wereldschaal draait, door de grote welvaartsverschillen in de wereld, de planeet de nek om. Dat is echter voor degene die deze efficiency nastreven en er dik voor worden beloond, moeilijk onder ogen te zien, laat staan te veranderen.
Dat deze beloning vanuit de het heil van de planeet gezien hypocriet is, kan iedereen op zijn vingers natellen
Zolang echter het bestaan van deze duivelscirkel niet wordt erkend en doorbroken, zal de planeet, alle technische wondermiddelen ten spijt, het op de duur niet redden.

p,c.van den noort

Volgens de geoloog Peter Ward sterft alles binnenkort uit.Films die u bespreekt populariseren dit idee.
De variabelen die in de afgelopen 600 miljoen jaar voor incidenteel hoger uitsterven zorgden spelen hierbij nu eens geen rol,het zijn alleen de uitlaatgassen.Sinds de laatste IJstijd is er feitelijk al iets gaande, het betreft dus een versnelling.
Het is dus mogelijk,maar is het ook waarschijnlijk?

Misscien zijn er ook tegenkrachten .Als de ozonlaag afneemt zal de uv straling toenemen en daarmee het aantal mutaties.Waartoe zullen die leiden ?Blijven dan een groot aantal organismen in leven ? Het is een mogelijkheid,maar wat is de waarschijnlijkheid ?

Het is mogelijk dat onderzoekers en filmmakers om politieke redenen overdrijven,met een sober onderzoeksverslag bereik je te weinig mensen.Je kunt dat idealisme noemen,maar sociaal-darwinisme, wetenschappelij socialisme,de rassenleer en economische voorspellingen op de lange termijn werden ook zo gezien en uitgedragen naar het volk,toch eigenlijk niet goed.

Mark Verschuren

Beste Louise,
Dat onze samenleving zich op een “collision” koers bevindt is mij volstrekt duidelijk.

“Count me in” als we de milieu vervuiling, ongelijke verdelen van welvaart”, oorlogen vermomd als vredesmissies, GM-food, ziekte industrie enz ècht gaan aanpakken… (gaat “Age of stupid” ook dààrover ?)

echter niet de “Global Warming” hoax, gebaseerd op een CO2 leugen, die veel oprechte mensen zoals u mobiliseert en voor het karretje spant om CAPs te traden, te Taxen en economische machtsinstrumenten te creëren om het bovengenoemde in stand te houden.

In de tijd van de Hippies waren de kampen van the good en de bad guys duidelijk gescheiden. Nu schijnen de good guys, u incluis, tegen elkaar uitgespeeld te worden.

Dat van dat “crowd funding” geloof ik niet zo, zeker niet van Obama. De enige in de amerikaanse presidents verkiezingen die ècht op “crowd funding” dreef was Ron Paul. Weet u nog, de man die precies het juiste zei en nog zegt, maar zowel door de US media alsook het NRC doodgezwegen.

Wat the “Age of stupid” betreft, zie het als een laatste stuiptrekking van de alarmisten in de inzakkende geloofwaardigheid van het CO2 verhaal. Goede Timing zo voor de conferentie in Kopenhagen in December.

Als deze conferentie in of nà de winter gepland was zou ze waarschijnlijk afgelast worden ivm extreme koude…..

rob de vos

Vanwaar dit milde commentaar op deze gekke film? Is Louise wellicht geschrokken van de kritiek op haar column over Al Gores documentaire? Louise blijkt vooral gefascineerd te zijn door de wijze waarop de productie tot stand is gekomen, namelijk netwerken en ‘crowd finding’. Weliswaar schetst ze wat voors en tegens van de film, maar uiteindelijk geeft ze toe sympathie te hebben voor de idealistische beweging waaruit de film ontsproot.

Ze schrijft: “Ook de hippies en de bezetters van de Sorbonne of het Maagdenhuis waren niet bescheiden in hun ambities. Met succes, want ze gaven mede aanzet tot grote veranderingen. Daarom moet het fenomeen van The Age of Stupid serieus genomen worden. Idealisme kan nu eenmaal niet subtiel zijn. Maar zonder idealisme is er geen vooruitgang.”

Nog afgezien van de vraag wat het idealisme van hippies en studentenbezettingen in de jaren ’60 werkelijk aan vooruitgang heeft gebracht, gaat de vergelijking behoorlijk mank. De belangen van de hippies en studenten stonden destijds haaks op die van politici en bestuurders. De film The Age of Stupid deint daarentegen gemakzuchtig mee op de golven van angst die door de westerse wereld spoelen over een naderend einde als gevolg van “de klimaatcrisis”. Daarbij werken politiek, wetenschap en media dapper hand in hand. Hoe dapper is het om datgene wat het gros van de politici, wetenschappers en media alle dagen blèren nog eens aan te dikken met een apocaliptische film?

Misschien had Louise nog even haar column over Al Gores documentaire moeten doorlezen, waarin ze behoorlijk kritisch was. Natuurlijk is The Age of Stupid geen documentaire maar een speelfilm, maar wel een met een idealistisch doel. In dat licht bezien passen ook op deze film Louises kritische woorden van 7 juni j.l. : “Uit deze manier van werken spreekt niet alleen een minachting voor het publiek. Er wordt zo ook een glijdende schaal geïntroduceerd waarbij de waarheid in dienst staat van een hoger doel. Felle kritiek leveren is een bewijs van ethisch handelen geworden, ongeacht de kwaliteit van de argumenten.”

Jeroen Buis

Wat te zeggen. Of dit de juiste wijze om het klimaatprobleem onder de aandacht te brengen laat ik in het midden. Diverse reacties hierboven laten echter wel zien dat bewustwording over het meest ingrijpende milieuprobleem in de menselijke geschiedenis hard nodig is.

Ik volg de ontwikkelingen rond het broeikaseffect al sinds de jaren ’80 en wat er toen voorspeld werd is nu al uitgekomen: niet alleen gemiddeld hogere temperaturen, maar vooral meer extreem weer. Extreme hitte, extreme droogte, extreme koude, extreme regenval en extreem snelle veranderingen in het weer. Op de ene plek heerst groot gebrek aan water (Zuid Spanje, Australie) op andere plekken zijn overstromingen (in Nederland twee jaar achter elkaar stroomde de rivieren over met een waterstand die statistisch eens in de 10.000 jaar zou mogen voorkomen).
Een paar jaar terug was ik in Zuid-Brazilie daar was het zo droog geweest dat een groot deel van de oogst mislukt was. Dat geeft je wel te denken. Als het klimaat zo snel blijft veranderen als het nu doet is het niet raar dat we meer mislukte oogsten (in NL ook al door zware regenval) gaan zien.

Dit plaatje doortrekken naar voedseltekorten en hongersnood is niet absurd als we geen harde actie ondernemen. Het punt is alleen, en daarom zie je naar mijn mening ook mensen die het broeikaseffect zo graag afdoen als een leugen, dat dit soort extreme scenarios buiten ons voorstellingsvermogen ligt en de mogelijkheid zo beangstigend is dat we liever ons kop in het zand stoppen en lekker door consumeren en vervuilen.

Dus of deze film de manier is om mensen te doordringen van de ernst van de situatie. Ik weet het niet, mensen roken ook sigareten uit pakjes met foto’s van zwarte longen er op. In beide gevallen: ‘the age of stupid’ is een zeer accurate titel. Want wie wil er nou wakker worden uit de droom dat het allemaal vanzelf wel overgaat ook al laten de feiten zien dat de ontwikkelingen keer op keer harder zijn gegaan dan de meest negatieve modellen lieten zien.

Ik zou zeggen: geen risico’s nemen en dit aan de top van de politieke agenda zetten. Het probleem is op te lossen daar is geen twijfel over mogelijk maar dan moet er eerst wel consensus zijn dat we in feite geen keus hebben dan hard in te grijpen. Worden we daar slechter van? Ik denk het niet. Minder consumptie, minder vervuiling en meer milieuvriendelijke technologie hoeft het leven er niet onaantrekkelijker op te maken.

peter klein

@ jeroen buis,

je zegt ” Het probleem is op te lossen daar is geen twijfel over mogelijk maar dan moet er eerst wel consensus zijn dat we in feite geen keus hebben dan hard in te grijpen.”

Maar als die consensus nou niet komt? Bv omdat blijkt dat niet Co2, maar de zon oorzaak is van de altijd aanwezige klimaatveranderingen.
Gaan we dan hard ingrijpen tegen de zon?