*

Klimaatprobleem wordt niet opgelost door overdrijving :: nrc.nl

Klimaatprobleem wordt niet opgelost door overdrijving

Ik moet bekennen dat ik mij steeds ongemakkelijker voel over wat wel het reizende klimaatcircus wordt genoemd: die onophoudelijke en kostbare serie vergaderingen over het klimaat. Vorig jaar in Bali, volgend jaar in Kopenhagen. Nu in het Poolse Poznan, waar meer dan 11.000 mensen uit 190 landen bij elkaar zitten om afspraken te maken over het vervolg op het Kyoto-protocol. Er zijn maar liefst zevenhonderd pagina’s met voorstellen, die eind 2009 zouden moeten leiden tot een nieuw verdrag om de broeikasuitstoot terug te brengen. Omdat dat vergaderen alweer op een fiasco dreigt uit te lopen, houdt de organisatie een slag om de arm (het betreft nu slechts ‘politiek begrip van de belangrijkste elementen’, niet meer een ratificeerbare verdragstekst zoals afgesproken).

Bijna zonder uitzondering eindigen dergelijke bijeenkomsten in een teleurstelling. Weinig mensen vragen zich af waarom de klimaatonderhandelingen zo uiterst moeizaam verlopen vergeleken bij andere afspraken tussen landen. Aan de aanzienlijke belangentegenstellingen tussen landen kan het niet alleen liggen – die bestaan immers ook bij de onderhandelingen over de wereldhandel, waar nu wel uitzicht op een akkoord bestaat.

Er zijn, denk ik, twee redenen voor het zware weer rondom al die klimaattoppen: er bestaat nog steeds geen onomstreden pakket aan maatregelen (zevenhonderd voorstellen!) en het probleem wordt, ondanks alle verklaringen, blijkbaar niet als urgent genoeg gezien om tegenstellingen te overbruggen en fondsen te mobiliseren. Wat dat betreft is het contrast met de daadkracht en eendracht tijdens de kredietcrisis onthullend. Dat is een probleem waar de urgentie vanaf straalt, dat iedere burger direct raakt en waar regeringen dus graag onmiddellijk iets aan doen, ook al is het zeer kostbaar.

De effecten van klimaatverandering zijn immers diffuser en liggen voor het overgrote deel in een toekomst die weinigen van ons mee zullen maken. Daardoor en door het daaraan gekoppelde gebrek aan succes in de onderhandelingen, krijgt het debat een steeds wanhopiger toon.

Voor alle duidelijkheid: ik ben bepaald geen klimaatscepticus. De beschikbare wetenschappelijke data geven consistent aan dat de invloed van de mens op het ecosysteem op aarde van dezelfde orde van grootte is als allerlei natuurlijke processen, zoals platentektoniek, vulkanisme, of biologische soortvorming en dus planetaire effecten kan hebben. Ik zie de kwestie van klimaatverandering als een onderdeel van het grotere vraagstuk dat in het Engels Global Environmental Change wordt genoemd, dat ook veranderingen in vegetatie, of stikstof- en waterkringlopen omvat. Daarom vind ik dat het klimaatvraagstuk een ruimere aanpak verdient dan de fixatie op CO2 of broeikasgassen. Maar dat zijn slechts kanttekeningen. Mijn gevoel van malaise ligt veeleer in de toon van het debat zelf.

Ik heb net weer een flink aantal stukken over het onderwerp gelezen en allerlei toespraken aangehoord. Steeds vaker kom ik daarin elementen van overdrijving en onzorgvuldigheid tegen. Onder de noemer van klimaatveranderingen worden allerlei zaken op een hoop gegooid alsof alle ellende in de wereld aan het klimaat toe te schrijven is. Dat is onzin. Meestal is het bijna ondoenlijk om te ontwarren wat weersfluctuaties zijn, gebrek aan economische groei en falend overheidsbeleid, laat staan dat de huidige invloed van structurele veranderingen van het klimaat makkelijk aantoonbaar zijn. Zo citeert men overal het cijfer van tweehonderd miljoen klimaatvluchtelingen. Maar bij nadere bestudering blijkt dat migranten het minst vaak de droogte als reden voor vertrek noemen. Zelfs als droogte een rol speelt, dan is niet vast te stellen of die een gevolg is van klimaatverandering en niet van uitblijvende regens en misoogsten, dus weersfluctuaties die worden verergerd door inadequate hulpverlening, zoals in de Sahel in de jaren tachtig (dus voor er sprake was van klimaatverandering). Er zijn ook auteurs die beweren dat er al vruchtbaar land aan de zeespiegelstijging is prijsgegeven. Ook kom ik regelmatig stukken tegen waarin wordt beweerd dat klimaatverandering leidt tot afnemende voedselproductie en de recente explosie van de voedselprijzen. Dat de voedselproductie op lange termijn afneemt is nog helemaal de vraag, in sommige gebieden zal de productie mogelijk toenemen, en de recente prijsstijgingen hebben daar niets mee te maken. Een dergelijke voorstelling van zaken is op zijn best onzuiver te noemen, zo niet gesjoemel. En dan zijn er nog de politici die iedere keer weer roepen dat we onmogelijk kunnen doorgaan met business as usual, zoals de Poolse premier vorige week nog zei. Maar wie even nadenkt, weet dat er al minstens een decennium geen sprake meer is van business as usual. Duurzamer produceren is wel degelijk doorgedrongen in onze manier van leven en werken – zie de talloze initiatieven om te bezuinigen op energie en materialen. Zeker, het is allemaal lang niet genoeg, maar je kunt niet volhouden dat we niets geleerd hebben.

Pogingen om de zaken zo dramatisch mogelijk voor te stellen, komen voort uit begrijpelijke frustratie over het gebrek aan succes van de klimaatonderhandelingen. Maar ze werken averechts. Door die apocalyptische formuleringen lijken de onderhandelingen nog meer in een patstelling te belanden. Hoe harder er geroepen wordt, hoe ongeloofwaardiger het wordt, en hoe minder de onderhandelingen opschieten, hoe harder men roept.

Het zou verstandig zijn niet tegen elkaar op te bieden in ellende. Het klimaatprobleem is complex en hardnekkig en verbetert niet door het onjuist voorstellen van de feiten. Er zijn genoeg redenen voor actie, waarbij duurzame economische groei voorop moet staan. Want als ik moet kiezen tussen het bestrijden van honger en armoede vandaag en het vermijden van CO2-uitstoot morgen, dan kies ik toch voor het eerste, in de stellige verwachting dat alleen welvaart leidt tot een mentaliteitsverandering en de financiering van energiezuinige maatregelen.

19 reacties op 'Klimaatprobleem wordt niet opgelost door overdrijving'

Bas van Geel

In het met Nederlands overheidsgeld geproduceerde CHANGE Magazine is enkele dagen geleden een interview verschenen met Ken Livingstone (voormalig burgemeester van London).



Twee citaten uit dat artikel:



I think climate change is going to be very much worse than people anticipate. It will happen more rapidly. The optimistic scenario is that we’re heading towards tens of millions of people dying, the pessimistic scenario would be hundreds of millions. Something approaching the collapse of human civilization.’



Livingstone over het advies van de Delta Commissie:
‘One billion euros a year is a relatively small price to pay for avoiding extinction. But I think that you might more realistically ask: can Holland still exist in 2050? Because the rate of melting of our ice caps is so much more rapid than we had anticipated.

Typische voorbeelden van overdrijving die mijns inziens een goede illustratie vormen van wat Louise Fresco beschrijft.

Bas van Geel, Landsmeer

M. Groot

Aardig pleidooi voor het matigen van de soms inderdaad overdreven voorstelling van zaken over de gevolgen van klimaatverandering. De conclusie is dat ze er in Bali, Poznan en Kopenhagen vooral niet uitkomen omdat een dergelijke voorstelling van zaken averechts werkt. Maar aan het eind van het stuk laat Fresco toch zien het probleem niet goed te begrijpen vanwege haar “stellige verwachting dat alleen welvaart leidt tot een mentaliteitsverandering en de financiering van energiezuinige maatregelen”.

De geschiedenis van de welvarende westerse wereld sinds de Industriele Revolutie laat nou juist zien dat welvaart en de voortdurende drang naar nog meer welvaart tot nu toe nog nooit tot die gewenste mentaliteitsverandering en de financiering van energiezuinige maatregelen heeft geleid. Hoewel al in de jaren 70 werd gewaarschuwd voor de gevolgen van onze ongebreidelde uitstoot van broeikasgassen wordt vandaag de dag onze economie/welvaart nog steeds belangrijker geacht dan het klimaat. Er worden nog steeds maar mondjesmaat maatregelen genomen en financiering voor projecten versterkt.

Dat in schrille tegenstelling tot de wijze waarop regeringen wereldwijd de financiele crisis aanpakken. De kampioen daarin is natuurlijk de VS, vrijbaken van het ongebreidelde kapitalisme en fervent tegenstander van Kyoto, dat met slechts 5% van de wereld bevolking maar liefst een kwart van de CO2 uitstoot in de wereld realiseert. “Ter bescherming van hun economie”, lees hun welvaart en in het verlengde daarvan hun (economische) macht. Voor de VS is klimaatverandering uiteindelijk ook een geopolitieke kwestie, vooral op de langere termijn. De VS willen dan ook koste wat kost geen enkele serieuze internationale verplichting tot vermindering van hun uitstoot aangaan. Onder Obama zal dat niet veel anders zijn.

Zo ook een ander fervente tegenstander, China. China wil zich ook niet serieus binden, om hun macht en welvaart. De Chineze economie groeit al jaren als kool met 10% of meer per jaar. Daar heeft China heel veel kolen, gas en olie voor nodig. Steeds meer en meer en meer, juist om die welvaart te verkijgen, te behouden en zo veel mogelijk te vermeerderen! China zou wel gek zijn zich dan serieus te binden en hun economie eronder te zien lijden, zeker als de Amerikanen ook niet meedoen. Bovendien mag China terecht klagen dat wij ons ook decennialang hebben bezondigd aan ongebreidelde economische groei ten koste van het milieu.

Nee, de reden waarom ze er in Bali, Poznan en Kopenhagen niet uitkomen is niet omdat sommige doemdenkers de zaken soms wat al te dramatisch voorstellen. Ik ben het er mee eens dat dat niet helpt en dat 700 pagina’s aan voorstellen slecht is, maar de echte reden waarom klimaatverandering door de meeste landen in de wereld niet zo serieus genomen wordt als de financiele crisis is simpelweg hun welvaart, hun wens die te verkrijgen of behouden en hun de drang naar meer. Als daarvan ook nog hun (economische) machtspositie van een land van afhangt is het simpelweg niet realistisch te blijven geloven dat er echt iets zal veranderen. Dat zal pas gebeuren als “het klimaatprobleem” een echte crisis is geworden, zoals de financiële. Maar dan is het natuurlijk al veel te laat.

Caroline Figueres

Geachte mw. Fresco,

Ik ben met u eens dat het klimaat probleem niet door overdrijving opgelost kan worden. Helaas hoort overdrijving bij het mediaspel: om aandacht te trekken over een bepaald onderwerp, ervaring leert dat hoe ernstig de beelden en de boodschappen hoe beter om de media te halen en hopelijk het bewustzijn van de burger te vergroten.

U schrijft in uw stuk dat als u moet kiezen tussen het bestrijden van honger en armoede vandaag en het vermijden van Co2-uitstoot morgen dan kiest u voor het tweede. Ik begrijp heel goed uw redenen en ik vind het logisch in een context waar economie (incl. het armoede vraagstuk) en milieu op dezelfde nivo worden geplaatst. Een paar maanden geleden hoorde ik iemand uit India tegen me zeggen: Maar mevrouw we hebben in India 450 miljoen mensen die onder de armoede grens leven daarom is onze prioriteit ontwikkeling. Zijn keuze was denk ik uw keuze.

Mijn reactie was om hem te vragen of zijn model voor ontwikkeling niet anders kon zijn. Waarom zou India het groei model moeten gebruiken die we in het westen decennia lang gebruikt hebben? Want als we doen wat we deed zullen we krijgen wat we hebben gekregen en daarom kampen we nu met een klimaat probleem.

Op dit moment behoren vele mensen die betrokken zijn bij de onderhandeling over klimaat tot een groep die vooral met handel bekend en vertrouwd is. In hun denkwereld (bewust of onbewust) is economie prominent en milieuvraagstukken moeten in deze context opgelost worden.

Willen we het klimaat probleem oplossen moeten we een kritische massa van onderhandelaars hebben die zich plaatsen in een duurzaam ontwikkeling context/paradigma/logica. Nationale economisch belangen worden dan ondergeschikt aan het internationale milieu en klimaat verandering vraagstuk. Zoals Einstein zei: je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt

Willen we het probleem oplossen moeten we een gezamenlijke visie voor een duurzaam wereld ontwikkelen in welke nationale economisch belangen een plaats kunnen krijgen maar niet andersom.

Er vraagt creativiteit en durf om te zoeken naar nieuwe ontwikkelingsmodellen waar het bestrijden van armoede EN het vermijden van CO2 uitstoot hand in hand gaan. Het is wat u noemt duurzame economische groei. In dat context zou India 450 miljoen mensen uit armoede kunnen helpen dankzij duurzaam ontwikkeling.

Met vriendelijke groeten

caroline Figueres

Geachte mw. Fresco,

Ik ben met u eens dat het klimaat probleem niet door overdrijving opgelost kan worden. Helaas hoort overdrijving bij het mediaspel: om aandacht te trekken over een bepaald onderwerp, ervaring leert dat hoe ernstig de beelden en de boodschappen hoe beter om de media te halen en hopelijk het bewustzijn van de burger te vergroten.

U schrijft in uw stuk dat als u moet kiezen tussen het bestrijden van honger en armoede vandaag en het vermijden van Co2-uitstoot morgen dan kiest u voor het tweede. Ik begrijp heel goed uw redenen en ik vind het logisch in een context waar economie (incl. het armoede vraagstuk) en milieu op dezelfde nivo worden geplaatst. Een paar maanden geleden hoorde ik iemand uit India tegen me zeggen: Maar mevrouw we hebben in India 450 miljoen mensen die onder de armoede grens leven daarom is onze prioriteit ontwikkeling. Zijn keuze was denk ik uw keuze.

Mijn reactie was om hem te vragen of zijn model voor ontwikkeling niet anders kon zijn. Waarom zou India het groei model moeten gebruiken die we in het westen decennia lang gebruikt hebben? Want als we doen wat we deed zullen we krijgen wat we hebben gekregen en daarom kampen we nu met een klimaat probleem.

Op dit moment behoren vele mensen die betrokken zijn bij de onderhandeling over klimaat tot een groep die vooral met handel bekend en vertrouwd is. In hun denkwereld (bewust of onbewust) is economie prominent en milieuvraagstukken moeten in deze context opgelost worden.

Willen we het klimaat probleem oplossen moeten we een kritische massa van onderhandelaars hebben die zich plaatsen in een duurzaam ontwikkeling context/paradigma/logica. Nationale economisch belangen worden dan ondergeschikt aan het internationale milieu en klimaat verandering vraagstuk. Zoals Einstein zei: je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt

Willen we het probleem oplossen moeten we een gezamenlijke visie voor een duurzaam wereld ontwikkelen in welke nationale economisch belangen een plaats kunnen krijgen maar niet andersom.

Er vraagt creativiteit en durf om te zoeken naar nieuwe ontwikkelingsmodellen waar het bestrijden van armoede EN het vermijden van CO2 uitstoot hand in hand gaan. Het is wat u noemt duurzame economische groei. In dat context zou India 450 miljoen mensen uit armoede kunnen helpen dankzij duurzaam ontwikkeling.

Kelly Rigg

Louise Fresco says she has read a lot about the climate issue,but apparently has not read the definitive IPCC report (Summary for Policymakers, Working Group III): global emissions of CO2 should peak by 2015 if we hope to keep temperature rise between 2.0° and 2.4° – i.e., dramatic but hopefully not catastrophic. Achieving this requires measures far beyond what governments have committed themselves to. It is a challenge unprecedented in human history.

Splitting hairs about how many climate refugees (as opposed to other types of refugees)or whether the current explosion in food prices is attributable to climate change is counterproductive. At the end of the day, climate change will have the greatest impact on poor countries which do not have the capacity to shield themselves.

Her closing comment,suggesting that it is more important to fight hunger and poverty today, facilitating a shift in mentality which will lead to energy conservation and financial investments, presents a false dichotomy. We need to do both, NOW (indeed we should have been doing both since governments committed themselves to doing so at the 1992 Summit on Environment and Development in Rio, and elsewhere).

Marcel Severijnen

Met overdrijving en bangmakerij bereik je in het klimaatbeleid waarschijnlijk een averechts effect. De publieke opinie schuift de onheilboodschappen opzij als ongeloofwaardig, zie bijvoorbeeld de opvattingen die het Engelse publiek rond dit thema huldigt. Al te vaak worden extreme weersomstandigheden toegerekend aan de klimaatverandering, waar die thuishoren in een normaal weerpatroon. Het verstandig omgaan met onzekerheden in klimaatmodellen en de zogenaamde projecties – eigenlijk gevoeligheidsstudies in plaats van voorspellingen – lijkt voor politici een haast ondoenlijke taak. Daarom wordt telkens aan wetenschappers gevraagd naar de ergste condities die een model maar kan opleveren. Vanuit die stelling wordt vervolgens beleid gemaakt, waarmee het voorzorgprincipe tot het uiterste wordt doorgevoerd, teneinde ieder voorstelbaar risico uit te sluiten. Grote kapitalen moeten worden vrijgemaakt voor het treffen van maatregelen, waarvan de effectiviteit onbekend is. En dat op grond van discutabele modellen. Zie de Deltacommissie met haar 1,3 meter zeespiegelstijging in deze eeuw.
Graag citeer ik mevrouw Fresco (lid van de Deltacommissie) uit NRC 16 september 2008: “Een land beschermen is niet een kwestie van ‘groot denken’, maar van verstandig vooruit kijken, plannen maken en objectief de risico’s analyseren, juist als de middelen te kort schieten en echte prioriteiten moeten worden gesteld.”

Jan Pieters

In de column van Louise Fresco wordt er impliciet vanuit gegaan dat de omvang van het klimaatprobleem vaak wordt overdreven; een overdrijving die voorkomen kan worden. Ik ben er van overtuigd dat ofwel aan de kant van de “klimaatdoemdenkers” of aan de kant van de “klimaatsceptici” overdreven wordt. Het hoort deels tot de manier waarop er over maatschappelijke problemen wordt gecommuniceerd (klimaat of iets anders)
Ik ben het eens met louise dat dat op zich niet goed is. maar mijn probleem is dat ik geen maatlat heb waaraan ik overdrijving kan constateren of de mate ervan aflezen. Ik weet zelfs niet wie er overdrijft.
Het probleem is, denk ik, wat complexer dan in de column aangestipt. Mensen schijnen geneigd te zijn om waar te nemen en te interpreteren met in hun achterhoofd datgene waarmee ze korte tijd tevoren zijn geconfronteerd. Als er veel over klimaatverandering wordt gesproken, geschreven en gedacht, dan ligt het volgens deze gedachtegang voor de hand dat veel zaken, terecht of onterecht met het klimaat in verband worden gebracht. Daarbij is er geen sprake van bewuste overdrijving, of bewuste manipulatie om een verborgen agenda te realiseren.
Het wordt anders als een deskundige een verband suggereert tussen bijvoorbeeld gemiddelde temperatuurstijging en het korter worden van een gletsjer. De lengte van een gletsjer is immers ook van andere factoren afhankelijk (zoals de hoeveelheid sneeuw die erop valt), en de deskundige weet dat, maar zegt het er even niet bij. Het verband tussen temperatuur en het smelten van ijs is dus maar een deel van het verhaal, en het korter worden van een bepaalde gletsjer is dus wetenschappelijk gezien geen voldoende aanwijzing dat het warmer wordt, laat staan dat het een “bewijs” is. Maar als iemand op die ene gletsjer wijst als illustratie dat temperatuurstijging bijdraagt aan het korter worden van bepaalde gletsjers, is er dan ook sprake van overdrijving, laat staan van bewuste overdrijving? Dat hoeft helemaal niet.
Nog één stap verder, Als je de eis stelt dat alle uitspraken over het verband tussen temperatuurstijging en een ander verschijnsel (helemaal) waar moeten zijn, kan je niets meer zeggen. Immers al die uitspraken zijn conditioneel; alleen maar “waar” als alle andere factoren niet veranderen. Maar dat doen ze nou juist wel. Als de temperatuur verandert verandert ook het neerslagpatroon, die hangen samen (om even bij de gletsjer te blijven). Toch verandert het klimaat en heeft dat grote gevolgen. Het dilemma doet zich voor dat hoe strenger de “waarheidscriteria”, hoe meer je moet verzwijgen dat er misschien wat ergs staat te gebeuren. Dat is niet erg als het niet erg is (wat er zou kunnen gebeuren), maar als het nou wel erg kan zijn? Mag een wetenschapper dan nog niet waarschuwen? (Omdat het hem of haar niet gegeven is de hele waarheid te kennen)
En nu de echte klimaatwetenschappers, overdrijven die? of liever, kunnen die wel overdrijven? Ook daar ben ik niet zo zeker van. Het klimaat is een erg ingewikkeld systeem. Zo complex dat de vaak gewraakte woorden van Rumsfeld er op van toepassing zijn. Er zijn vele known unknowns en zelfs vele unkonwn unknowns. Daar komt nog bovenop dat we maar bij benadering (denken) te weten hoe ecosystemen reageren op temperatuurstijging. Wil je kunnen zeggen dat iemand overdrijft (de ene of de andere kant op) dan zou je eigenlijk moeten weten waar de waarheid zo ongeveer ligt. Ik ben maar een leek op het gebied van klimaatwetenschappen en ik heb dus geen idee. Ik durf niet te zeggen wie er overdrijft. Naar wat uit de literatuur heb begrepen, is er tussen de klimaatwetenschappers ook erg veel onduidelijkheid over het klimaatsysteem. Zo schijnt het me toe dat bijvoorbeeld nog veel discussie plaatsvindt over de mate waarin de temperatuur zal reageren op een verdubbeling van de CO2 concentratie. En, minstens even belangrijk hoe de waarschijnlijkheidsverdeling daarvan is (hoe “fat” is de “tail”? En dat is maar één van die fundamentele onzekerheden. Hoe weten we nu waar we uit zullen komen. Staat het vast dat er géén runaway klimaat kàn onstaan?
Een heel ander punt is of dit soort fundamentele onzekerheid ertoe moet leiden dat er geen beleid gevoerd moet worden. Dan gaat het om de vraag of we liever het risico lopen dat we teveel aan klimaatbeleid uitgeven (terwijl achteraf blijkt dat dit niet nodig was), of dat we liever het risico lopen dat we de consequenties van klimaatverandering moeten aanvaarden (terwijl die te vermijden waren geweest) Uiteindelijk gaat het dan om de vermoedelijke omvang van de economische offers tegenover de potentiële gevolgen van een forse klimaatverandering. Allemaal grote onzekerheden. Waarbij dan tevens gedacht moet worden aan het feit dat bijvoorbeeld energiebesparing en verandering van brandstoffen, niet alleen een gunstig klimaateffect met zich meebrengen maar meestal ook andere effecten hebben, zoals een betere luchtkwaliteit in steden of minder voorzieningsafhankelijkheid.
Dat neemt niet weg dat bewuste manipulatie van angsten (hetzij voor klimaatverandering, hetzij voor draconische economische gevolgen van klimaatbeleid) natuurlijk niet behoort plaats te vinden, maar ja, wat kan je daar aan doen? (anders dan een column schrijven, natuurlijk)

Frans Feith

‘De effecten van klimaatverandering zijn immers diffuser en liggen voor het overgrote deel in een
toekomst die weinigen van ons mee zullen maken.’
Dag Louise,

Dank je voor je in mijn ogen goede stuk. Het spreekt me aan als geëngageerd milieuhygiënist van de WUR. Maar ik maak er graag een kanttekening bij, die op bovenstaande zin in je stuk betrekking heeft. Je zult dit wel bedoelen in de zin van ‘in dit leven’ of ‘de effecten treden op na onze dood’. Uitgaande van reïncarnatie (als mens) zullen we naar mijn inzicht ook zelf de gevolgen op aarde voor een deel meemaken. Onze verantwoordelijkheid en de daarmee verbonden ‘antwoorden’ of wisselwerkingen op ons doen en laten reiken nu eenmaal verder dan tot onze aardse dood. Vaak keren we in een volgend aards leven terug in omstandigheden, die mede door onze eigen keuzen zijn gevormd.
Als we daar meer van doordrongen waren, dan zou het kunnen zijn dat we met groter respect omgaan met onze leefomgeving en elkaar.

Met vriendelijke groet,

Frans Feith

Kees Prins

Eindelijk een verstandig verhaal dat de veranderingen niet ontkent, maar wel de waanzin van de dag aan de tand voelt.
Hopelijk helpt dit om een beetje van alle overspannen tot krankzinnige commentaren en zogenaamd vaststaande kennis af te komen.

Lennart van der Linde

Overdrijven we het probleem, onderschatten we het, of schatten we het (als individuen en als samenleving) op juiste waarde? Twee weken geleden was NASA-klimatoloog Jim Hansen in Nederland om zijn visie hierop over te dragen op kamerleden, minister en andere betrokkenen bij deze discussie. Zijn opvatting, gesteund door een belangrijk deel van de klimaatwetenschappers, is dat het probleem door veruit het grootste deel van beleidsmakers en burgers nog aanzienlijk onderschat wordt. Hij heeft daar een goed onderbouwd verhaal bij, waarover uiteraard discussie mogelijk is. Die discussie wordt in NRC echter niet of nauwelijks gevoerd, ook niet door mevrouw Fresco. Zou het niet goed zijn in de volgende column expliciet op de visie van Hansen in te gaan? Is hij iemand die ook overdrijft of heeft hij gelijk dat het probleem nog flink onderschat wordt, wellicht ook door mevrouw Fresco? Moeten we zo snel mogelijk terug naar 350 ppm, zoals Hansen stelt, en hoe snel is dat mogelijk? Die vragen lijken me relevanter dan de vraag of allerlei andere, minder deskundige mensen het probleem misschien overdrijven of onderschatten.

Diederik van der Hoeven

Volkomen eens met Louise Fresco. Het beste kan ik reageren met een column die ik een tijd geleden schreef:

“Met bezorgdheid volg ik de berichten over het klimaat. Bezorgdheid in de eerste plaats over natuur en kwaliteit van leven op onze planeet. En ook bezorgdheid over de publiciteit daar omheen.

Het is bijna een onvermijdelijke spiraal van berichtgeving, gericht naar één kant: vergroting van de bezorgdheid tot op de drempel van wanhoop en paniek. De pers is van nature gericht op het weergeven van problemen, ongelukken, slecht nieuws, en op politiek niveau: alles dat de zittende machten kan destabiliseren. De milieubeweging, geconfronteerd met de impopulariteit van haar boodschappen voor zover die de noodzaak inhouden een gemakkelijk leven op te geven, is evenzeer geneigd vooral aandacht te geven aan het slechte nieuws en dat dramatisch aan te zetten. Mensen moeten in beweging worden gezet en de beste manier om dat te doen, is hen te schokken. Geen terughoudendheid maar uitvergroten van de boodschap!

Maar dit is een recept voor ontgoocheling. De kans is groot dat vroeg of laat zal blijken dat de zaak is overdreven. Dat betekent het einde van de coalitie van milieubeweging en pers. Het slechts nieuws zit op dat moment aan de kant van de milieubeweging en dat zal de pers zich niet laten ontgaan. Het publiek zal ontwaken als uit een boze droom en de gemobiliseerde energie zal zich tegen de boodschapper keren. Niet dat dit nieuw is! Het is slechts een herhaling van de gebeurtenissen na de milieugolf van de jaren ’70, toen het publiek ontdekte dat de aarde niet binnen tien jaar zou sterven aan vervuiling en uitputting, zoals de boodschap van onder meer de Club van Rome met overdrijving was overgekomen. De ontnuchtering werd eens te meer gevoed doordat nieuwe spoken het toneel betraden (of beter gezegd oude spoken die men dacht achter zich gelaten te hebben): recessie en werkloosheid.”

Lees verder op: http://www.duurzamestrategie.nl/nl/columns.html

Harry van Trotsenburg

Lennaert zo is dat maar net , maar er is nog meer ; het uitputbaar zijn van grondstoffen wordt vergeten, ik schreef vlak voor dat ik je (laatste) bijdrage las het volgende :

Als mevrouw Fresco stelt dat het klimaat probleem niet wordt opgelost met overdrijving, dan geld dat ook omgekeerd ; het klimaat probleem wordt ook niet opgelost door onderschatting !

Ze stelt …. Ik ben geen klimaat scepticus…data geven consistent aan dat de mens zijn invloed even groot is als platentektoniek, vulkanisme of biologische soort vorming, en dus planetaire effecten kan hebben.
Het is jammer dat zij deze teneur niet vasthoudt.
Want het probleem is nog veel omvattender: het uitputbaar zijn van grondstoffen wordt vergeten, en niet alleen door mevrouw Fresco. Als de MP terug komt met de trotse melding dat CO2 afvang gesubsidieerd gaat worden met maximaal E 9 miljard (Europees) belastinggeld is dat een gotspe van de eerste orde!
CO2 afvang vraagt een enorme inzet van energie! Energie waarvan we weten dat die uitputbaar is. Nog steeds heeft de “elite”- ?, in termen van hebzucht maar niet in termen van inzicht – niet begrepen dat het voortgaan met inzetten van fossiele- of kern- technologie geen oplossing kan bieden. De problemen die een te grote inzet van energie oproept kan je niet oplossen met een nog grotere inzet van energie.

Verder stelt zij zich de vraag waarom het niet lukt de klimaatonderhandelingen tot een goed einde te brengen. Zij noemt daar een aantal zaken maar vergeet dat het vooral komt omdat de elite niet instaat is zich een alternatief voor ogen te stellen voor haar eigen veel te luxueuze levensstijl.
De Amerikaanse droom is voorbij, het altijd meer zal vervangen moeten worden, door het inzicht dat er genoeg is voor ieders behoefte maar niet voor ieders begeerte.
Naast gelijkheid voor het recht en vrijheid van denken, wordt het tijd dat we broederschap in het economische gaan bedrijven.

Ton Postmes, oud jeugdarts,

Mw. Fresco zegt verstandige dingen. Alleen in de laatste alinea schiet ze niet in de roos.
Zij had flitsende prikkelende suggesties kunnen / moeten doen.
Ze zegt: Het klimaatprobleem is complex en hardnekkig en verbetert niet door het onjuist voorstellen van de feiten.
Zij had kunnen toevoegen, dat te hopen is dat snel (1 à 2 jaren) grootschalige proeven met OIF (Ocean Iron Fertilization) gedaan worden. Want als ze slagen slaat de stijging van het CO2 gehalte – en het broeikaseffect – onmiddellijk om in verlaging. (Zie o.a. Wikipedia: Iron Hypothesis)

Ze zegt dan: Er zijn genoeg redenen voor actie, waarbij duurzame economische groei voorop moet staan.
Mijns inziens zou hier een pleidooi voor het universele recht op arbeid meer zoden aan de dijk zetten.
Mensen kunnen elkaar recht verschaffen. Ook het recht op passende, zinvolle arbeid. Dat kan ongeacht de conjunctuur, bottom up, verwerkelijkt worden. Dat zou van bovenaf (o.a. UNO, Unicef) bevorderd moeten worden.
Zij vervolgt: Want als ik moet kiezen tussen het bestrijden van honger en armoede vandaag en het vermijden van CO2-uitstoot morgen, dan kies ik toch voor het eerste, in de stellige verwachting dat alleen welvaart leidt tot een mentaliteitsverandering en de financiering van energiezuinige maatregelen.
Ik zou zeggen:Inderdaad is CO2 minder belangrijk, maar welvaart is ook secundair. Voedselhulp en kredieten en bijstandsuitkeringen zijn ook onvoldoende. Alleen als mensen elkaar aan werk en met name zinvol werk helpen (vergezeld van empathie en diepe achting) ontstaat een goede mentaliteitsverandering en daarop volgt welzijn en een redelijk goed verdeelde welvaart voor allen.
En dan uiteraard ook de zorg voor het milieu.

P.S.
Banken en kapitaalverschaffers zijn uiteraard voorstanders van uitkeringen, kredieten en windhandel. Ze hebben van hun kant bekeken zeer goede economische argumenten tegen OIF. Die methode claimt bijzonder goedkoop te zijn (een fractie van alle andere CO2 opbergsystemen) maar bovendien ook bijzonder goedkoop biomassa op te leveren. En goedkope biomassa kan een prijsbepalende punt zetten achter alle dure fossiele brandstoffen.

Harry van Trotsenburg

Het is te hopen dat een maritiem hydroloog hierop wil reageren.

Met ijzer bemesten van oceanen is omstreden zie bijvoorbeeld : http://www.nioz.nl/nioz_nl/da56e0a3370b15ef6fc6e4b582a97664.php#b080108a_nl

Zoals u in de bovenstaande link kunt lezen is de bedoeling van ijzerbemesting algengroei bevorderen, zonder dat we weten wat er in de realiteit zal gebeuren.
Wat ik verder begrepen heb is dat de zee momenteel al ernstig door de al verhoogde CO2-opname aan het verzuren is, en dat deze verzuring voor al het zeeleven dat van kalk en magnesium opname afhankelijk is problematisch is.

Waarom beginnen we niet waar de fout ligt ; minder energie gebruiken, of anders energie opwekken?
Ik heb in deze krant een prachtig artikel gezien over energie winning in Noord Afrika, dat met behulp van een gelijkstroom hoogspanningsnet, aan onze infrastructuur gekoppeld zou moeten worden.

Waarom doen we dat niet “gewoon”? Is Shell zo heilig?

Skeptic551

In deze discussie over dit zo belangrijke onderwerp heeft nog niemand de feitelijke constateringen van mevr. Fresco weerlegd !

Met name de reagerende heer Jan Pieters zou zich er eens aan kunnen wennen dat het nauwkeurig trachten te spreken van de waarheid de moeite van het proberen waard is.
Ik citeer :
“(…) mijn probleem is dat ik geen maatlat heb waaraan ik overdrijving kan constateren of de mate ervan aflezen. Ik weet zelfs niet wie er overdrijft.”

Mevrouw Fresco heeft toch duidelijk voorbeelden gegeven hiervan ! De onware bewering dat er nu al landbouwgrond door de zee verzwolgen zou zijn is een voorbeeld. De bewering dat de hoge voedselprijzen op de wereldmarkt van de laatste tijd aan klimaatsverandering te wijten zouden zijn is een ander voorbeeld.
Mevrouw Fresco noemt de interessante mogelijkheid dat de voedselproductie door klimaatsverandering zou kunnen stijgen. Zij werkte dit hier niet verder uit, maar dit is in Rusland en China waarschijnlijk het geval, waar grote delen van het land nu gewoon te koud zijn.

Harry van Trotsenburg

Beste Skeptic551,

er gaat wel degelijk al landbouwgrond verloren, enerzijds in de stille oceanen waar al koraaleilanden onbewoonbaar zijn geworden of dat binnenkort worden, door de reizende zeespiegel,
anderzijds door verdroging in bijvoorbeeld Australië maar ook China.(het gaat hier om enorme oppervlaktes grond)

Mevrouw Fresco stelt dat het onbewezen en overdreven is dat er honderden miljoenen mensen al op de vlucht zijn door de opwarming van de aarde. Maar ik denk niet dat ze dit zal kunnen en willen ontkennen.

Ik denk ook dat Jan Pieters heel nauwkeurig de vinger op de wond legt als hij stelt ; ik weet zelfs niet wie er overdrijft.

Het gaat het erom dat we het niet zover mogen laten komen(een opwarming groter dan ..?), omdat tegen die tijd de gevolgen voor langere tijd zeer ernstig zullen zijn !

Germen Roding

Het is opmerkelijk dat het klimaatsprookje vooral postvat bij mensen met een zwaar-religieuze achtergrond. Zo ongeveer als een eenentwintigste-eeuwse versie van de zondvloed als straf voor onze zonden.

Misschien dat het dan heilzaam is een andere christelijke deugd in herinnering te brengen: bescheidenheid. Wij mensen zijn op dit moment domweg niet in staat het klimaat duurzaam te verzieken. Bij een hoger gehalte aan koolstofdioxide in de atmosfeer neemt de plantengroei enorm toe. Een negatieve terugkoppeling en wat dat betreft ook bevorderlijk voro de landbouwopbrengsten. De reden overigens waarom tuinders met CO2 bemesten.

Op Mars is ook smeltend ijs aangetroffen; bij mijn weten is het broeikaseffect niet extraterrestrieel. Zonnevlekkenactiviteit is dat wel; de vermindering in zonneactiviteit is de reden waarom we nu de schaatsijzers uit het vet kunnen halen.
Uiteraard veerde het klimaat terug naar een warmer gemiddelde; de Kleine IJstijd was rond 1750-1800 op haar hoogtepunt.
De biodiversiteit in de tropische regenwouden vindt haar oorsprong in het Eoceen, een periode dat tot vlak aan de pool wouden voorkwamen en deze breedtegraad een (sub)-tropisch klimaat kende.

Kortom: het wordt tijd meer naar intelligente, nuchtere mensen te luisteren als Sam Kroonenberg die op wat langere termijn denken en minder naar de elkaar napratende onheilsprofeten van het IPCC. Laten we onze schaarse onderzoekscapaciteit liever steken in onderzoek naar alternatieve energiebronnen en fundamenteel onderzoek in plaats van aan klimaatswaanzin. Geef talentvolle en creatieve onderzoekers de vrijheid om hun gang te gaan in plaats van te zaniken over maatschappelijek relevantie. Fundamenteel onderzoek brengt op termijn ALTIJD een veelvoud op van wat ze gekost heeft.
Laten we het belastinggeld liever besteden aan het bestrijden van de gevolgen van klimaatsveranderingen door een slimmere infrastructuur te plannen, denk aan drijvende steden. Die komen zowel van pas bij een nieuwe ijstijd (kunnen naar gastvrijer breedten gevaren worden) als bij zeespiegelstijging.

Tot slot een link naar de Long Now Foundation:
http://www.longnow.org/
Een leuk inspiratie om echt ver vooruit te leren denken en een eonisch bewustzijn te ontwikkelen.

Harry van Trotsenburg

dank u, dank u voor het licht dat mij de waarheid deed in zien …….

Anna

Ik ben het volledig eens met mevrouw Fresco. Het is niet realistisch om klimaatverandering boven honger en armoedebestrijding te plaatsen.
Het is makkelijk voor ons om de rest van de wereld te verbieden zich te ontwikkelen, door technische en economische vooruitgang in het licht van ‘globale opwarming van de aarde’ te willen voorkomen.
Ik vind het afschuwelijk dat organisaties ziekenhuizen in Afrika geen goede, betrouwbare generator geven, maar een zonnepaneel, dat genoeg energie levert om of de koelkast, of het licht te laten lopen. In dit ziekenhuis moeten ze nu kiezen tussen de medicijnen koel houden, of ook ‘s avonds opereren. Maar goed, ze stoten in ieder geval geen CO2 uit…

Ook vind ik het grappig dat in de reactie in nummer 2 gezegd wordt dat:
“Hoewel al in de jaren 70 werd gewaarschuwd voor de gevolgen van onze ongebreidelde uitstoot van broeikasgassen wordt vandaag de dag onze economie/welvaart nog steeds belangrijker geacht dan het klimaat.”
In de jaren 70 werd, in tegenstelling to globale opwarming, de wereld nog bang gemaakt met een aankomende ijstijd, die heel Europa zou bedekken en alle Noord-Europeanen naar het zuiden zou verdrijven als klimaatvluchtelingen. Dit zou al in het begin van de 21e eeuw merkbaar worden. Ik denk dat de ‘experts’ die daarvoor waarschuwden nu blij zijn met een beetje warmte!

Laten we eens serieus nadenken. Er zijn in de afgelopen duizenden jaren verschillende ijstijden geweest, in de 14e eeuw was het in Europa zo warm dat ze in Engeland wijngaarden hadden en successvol wijn verbouwden. Dit was een periode van grote welvaart en economische groei. Weten we eigenlijk we zeker dat alle doemscenario’s ook werkelijk zo warschijnlijk zijn als ze worden weergegeven? Ik vind het debat verstikkend eenzijdig, en denk dat dit een goede, efficiente en definitieve oplossing van het klimaatprobleem in de weg staat.