Rotterdam. Als Barack Obama het kan, waarom Dennis de Jong dan niet, of Hans van Baalen? De Amerikaanse president wist in zijn verkiezingscampagne vorig jaar veel nieuwe kiezers via internet te bereiken. Sommige bloggers , zoals Ariana Huffington van het invloedrijke linkse weblog The Huffington Post, zeggen zelfs dat Obama president is geworden dankzij zijn gelikte online campagne.

Die webactiviteiten vielen ook in Europa op. En in juni zijn de Europese parlementsverkiezingen, waarbij de opkomst altijd laag is. Dus kreeg Twitter er de laatste weken flink wat kandidaat-Europarlementariërs bij en wordt YouTube gevuld met partijfilmpjes. Wat kunnen Europarlementariërs leren van Obama? Zes lessen uit zijn campagne.

1 Zorg dat je overal aanwezig bent.

Het aantal sociale netwerksites is de laatste jaren flink gegroeid. De nu immens populaire sites YouTube, Twitter en Hyves bestonden bij de vorige Europese verkiezingen, vijf jaar geleden, nog niet eens. Facebook en MySpace stonden nog in de kinderschoenen. Nu bestaan naast algemene sites ook varianten met specifieke doelgroepen: voor afro-Amerikanen, jazzliefhebbers, hockeyfans, noem maar op. Volgens An de Jonghe, blogger en auteur van het boek Social Networks Around The World, begreep Obama dat zijn boodschap op al die sites moest klinken, omdat ze allemaal een andere doelgroep aanspreken.

Herman Beekers, webmaster van de SP, merkt dat websites als iGoogle en Netvibes in opmars zijn. Op die sites kan de gebruiker zijn eigen startpagina indelen met kleine programmaatjes, widgets, die bijvoorbeeld het weer voorspellen of het laatste nieuws tonen. De SP heeft dus op Hyves een widget met nieuws. Hyvers zetten die op hun eigen pagina; de SP-standpunten worden zo gratis verspreid.

SP-nieuwswidget:

2 Gebruik het web om vrijwilligers te werven.

Obama’s campagne maakte niet alleen slim gebruik van internet om mensen te informeren, maar gebruikte het vooral om vrijwilligers aan zich te binden. Het kwam voor dat zijn officiële campagneteam in een staat aankwam, waar vrijwilligers al weken op eigen houtje bezig waren met activiteiten.

Volgens campagneleider Jaap de Bruijn is het binden van vrijwilligers het belangrijkste onderdeel van de internetstrategie van GroenLinks. „Je kunt zeggen over een politicus: die heeft maar duizend ‘volgers’ op Twitter, die bereikt dus niet veel mensen. Maar het effect is groter omdat die volgers de berichten weer doorpubliceren. Het werkt als een sneeuwbal.”

3 Wees niet bang de controle te verliezen.

Web 2.0 bestaat per definitie uit inhoud gemaakt door ‘de man op straat’ en is wars van hiërarchie. Een legertje vrijwilligers met ieder zijn eigen minicampagne kan ertoe leiden dat een politicus de controle verliest. Volgens de Belgische blogster De Jonghe is dat waarom in haar land politici nog weinig gebruik maken van netwerksites. „Veel politici denken: ik houd het eenrichtingsverkeer, dan beheers ik mijn imago.” Ze publiceerde op haar weblog een Web 2.0 rapport over de Belgische politieke partijen.

GroenLinkser De Bruijn relativeert de angst voor wildgroei aan bloggers die uit de pas lopen. „In het echte leven gebeurt dat ook. Een GroenLinks-lid kan op een verjaardag heel goed een andere mening verkondigen dan het partijstandpunt.”

4 Gebruik video; het is gratis zendtijd.

Een bekeken video op internet is waardevoller dan een reclamespot op televisie, omdat in het eerste geval de kijker ervoor gaat zitten – zijn vrienden hebben immers gezegd dat het de moeite is. Het voordeel van YouTube is dat een filmpje gemakkelijk in een ander weblog is op te nemen en – als het goed genoeg is – zich gratis over het internet verspreidt.

Enkele YouTube-filmpjes van politieke partijen:

Een andere manier om video te gebruiken is door een zogeheten viral te starten, een fenomeen dat vooral in de marketing wordt gebruikt. Mensen worden via e-mail uitgenodigd om op een website de video te bekijken. De SP maakt al een paar jaar gebruik van deze techniek. Op het einde van hun filmpjes wordt de geadresseerde persoonlijk aangesproken om de partij te steunen.

5 Richt je op inhoud.

Wat niet gemakkelijk te kopiëren valt, is de personencultus rond Obama. Partijen sturen in de regel niet hun sprankelendste kandidaat naar Brussel. De ‘charismafactor’ ontbreekt, zegt Ruth Spencer, bij het European Journalism Center verantwoordelijk voor een Europees weblogproject. „Als je geen opzwepende lijsttrekker hebt, richt je dan op de issues. En houd het lokaal. Laat zien dat zaken in het Europarlement effect hebben in je achtertuin.”

Ook De Jonghe benadrukt het belang van thema’s. „Voor de meeste burgers is Europa een ver-van-mijn-bed-show. Concentreer je op een aantal thema’s, bijvoorbeeld landbouw of subsidies. Blog daarover, zodat mensen die via zoekmachines naar dat thema zoeken, bij jou uitkomen.”

6 Relativeer.

Een goede internetcampagne is geen garantie voor electoraal succes. Ook het Amerikaanse Congreslid Ron Paul, die de Republikeinse presidentskandidaat wilde worden, maakte veel gebruik van netwerksites. Toch hadden de Republikeinen meer vertrouwen in John McCain. De Jonghe: „Web 2.0 is niet het antwoord om snel en zonder moeite verkozen te worden.”

D66-lijsttrekker In ’t Veld blogt op haar eigen site, die stukjes worden door medewerkers doorgeplaatst op Hyves en Facebook. Sinds kort twittert ze ook. „Het is wel aardig, maar je moet oppassen dat het niet te oppervlakkig wordt. Het heet nieuwe media, het is een middel. Uiteindelijk moet het toch ergens over gaan.”

Van een aantal partijen is op het internet nog weinig te vinden over de verkiezingen. Dat komt wel, zegt VVD-campagnemanager Boudewijn Revis. „Volgens mij zijn mensen nu nog niet bezig met de verkiezingen.”