Hoogeveen/Rotterdam, 21 sept. „Willen we opsplitsing?” herhaalt een vakbondsman enkele keren in een megafoon. „Nee!”, brult een groep stakers steeds weer zelfverzekerd.

Aan de buitenkant ziet de staking bij de Stork-vestiging in Hoogeveen, een voormalige Fokkerfabriek waar vliegtuigonderdelen worden gemaakt, eruit als ieder andere staking. Een paar honderd werknemers, overwegend mannen, klonteren samen bij de poort, sommigen dragen sjaals of petten van de organiserende vakbonden CNV Bedrijvenbond en FNV Bondgenoten. Auto’s die door de poort rijden worden aangehouden en krijgen pamfletten uitgereikt. Een enkeling houdt het raam dicht en schudt meewarig het hoofd.

Het gaat hier niet om een loonconflict of om een diepe reorganisatie. Er wordt zelfs niet gestaakt tegen de directie, die de actie in een verklaring begrijpelijk heeft genoemd, maar daarin ook waarschuwde dat die schadelijk is voor het bedrijf. Dit is een staking tegen de aandeelhouders, een directe confrontatie tussen arbeid en kapitaal zou je kunnen zeggen.

„Wij oud-Fokkerianen hebben hier al vaker gestaan”, brult personeelslid en CNV-kaderlid Bert Boersma door de megafoon. „Wij laten ons niet verkwanselen aan de aandeelhouders die zo snel mogelijk geld willen verdienen.”

De vakbonden hebben de staking georganiseerd, omdat ze bang zijn dat de eigen directie het hoofd in de schoot heeft geworpen. Meer dan driekwart van de aandelen is nu in bezit van aandeelhouders die opbreken van het bedrijf de beste koers vinden, terwijl bestuurders en commissarissen hard gevochten hebben om het concern, dat kippenslachtmachines en vliegtuigonderdelen maakt, en technisch onderhoud verricht, bijeen te houden.

Grootaandeelhouder Marel (43 procent van de aandelen), fabrikant van vlees- en visverwerkende machines, wil graag de divisie die kippenslachtmachines maakt inlijven. En de speculatieve beleggingsfondsen Centaurus en Paulson (die ruim 32 procent van Stork bezitten) dringen al anderhalf jaar aan op splitsing. Verkoop van de onderdelen kippenslachtmachines en technisch onderhoud, en doorgaan als toeleverancier in de vliegtuigindustrie zou aandeelhouders de meeste waarde opleveren, was hun betoog. Maar de directie én de bonden achtten dat te risicovol: de luchtvaartdivisie heeft de kasstroom van de twee zusterbedrijven nodig om grote investeringen te doen die nodig zijn om te overleven.

In een brief aan het personeel heeft topman Sjoerd Vollebregt deze week geschreven dat het bedrijf alle noodzakelijke maatregelen zal nemen om in kalmer weer terecht te komen, en duidelijk is dat het door het grote belang van Marel er een „pragmatische oplossing” gevonden moet worden. Met andere woorden, een constructie waarbij Marel er met de kippenslachtmachines vandoor gaat. Investeringsmaatschappij Candover, die eerder deze week zijn bod op Stork als geheel introk vanwege het verzet van Marel, zou in die oplossing buiten de beurs de andere twee onderdelen voortzetten. Een tegenvaller voor de Britse investeerder, die niet alleen door Stork zelf, maar ook door de vakbonden als redder in de nood werd gezien. In een geheim gebleven protocol had Candover niet alleen toegezegd Stork bij elkaar te houden, maar ook banengaranties aan de vakbonden gegeven.

Centaurus en Paulson staan nog even buiten alle gesprekken. Zij zullen alles goed vinden, als ze per aandeel maar minimaal de 47 euro krijgen die Candover had geboden.

De bonden stuurden deze week ook een open brief aan de Nederlandse banken ABN Amro, ING en Rabobank en aan investeringsmaatschappij NPM, met het verzoek mee te werken aan een „Nederlandse oplossing”, waarin de Storkbedrijven bij elkaar kunnen blijven. Maar de banken gaan niet in op een uitnodiging daar vandaag over te praten.

Dat er vanmorgen alleen gestaakt werd in Hoogeveen en Papendrecht, beide vestigingen van Stork Aerospace, zal geen toeval zijn. Juist die divisie is bij het opbreken van het concern het meest kwetsbaar. Voor werknemers van Food Systems kan het goed uitpakken als hun onderdeel wordt samengevoegd met het kleinere Marel en zo wereldmarktleider kan worden als machinebouwer voor de voedselverwerkende industrie. Marel zou wel eens een wig in het tot dusver gesloten werknemersfront kunnen drijven. Vanmorgen hebben de bonden een gesprek gevoerd met Marel, dat een paar weken geleden een bod op Stork als geheel niet heeft uitgesloten. Het bedrijf wordt gesteund door zijn kapitaalkrachtige aandeelhouders Landsbanki en Eyrir, en heeft het aparte investeringsvehikel LME opgericht dat het belang in Stork heeft genomen.

Maar als zij zich niets aantrekken van de oproepen van de stakers, volgen er dan nieuwe acties? Bart Koopman, vice-voorzitter van de ondernemingsraad twijfelt, ook al zegt hij dat „met een opsplitsing het bedrijf geen toekomst heeft.” Maar een actieleider naast hem aarzelt niet. „Dan gaat de hele fabriek plat en kan er niemand aan het werk.”