Dit blijkt uit een onderzoek dat het Centraal Planbureau ( CPB) heeft gedaan naar het belang van onderwijs voor de economie.

„De minst opgeleide leerlingen in Nederland doen het ten opzichte van de minst opgeleiden in andere landen beter, de top doet het minder”, zei CPB-directeur Coen Teulings gisteren bij de presentatie van het rapport Excellence for productivity?

Het onderzoek vergelijkt de scores van Nederlandse leerlingen en studenten van verschillende leeftijdscategorieën met die van andere landen op drie vergelijkbare internationale toetsen naar taal en wiskunde. Gemiddeld scoort Nederland hoog. Dit is te danken aan de zwakkere leerlingen. De positie van Nederland op internationale ranglijsten daalt naarmate het vaardigheidsniveau hoger is.

Onder de zwakste 5 procent van de leerlingen uit elk van de 30 landen waarop de toetsen betrekking hebben, behoren de Nederlandse tot de topvijf. Dit geldt ook voor immigrantenkinderen. De beste 1 procent van de Nederlandse studenten en leerlingen komt daarentegen niet verder dan de 13de plaats in de rangorde van de besten uit al deze landen.

De conclusies van het CPB druisen in tegen de gangbare opvatting dat het met het Nederlandse onderwijs ‘aan de onderkant’ – vmbo, mbo – droevig gesteld is. „Het gangbare beeld komt in ons onderzoek niet naar voren. Het vmbo doet het best aardig”, zei Teulings gisteren. „Er is terecht zorg over de schooluitval in het vmbo, maar de uitval van studenten op de universiteiten is beslist niet minder.”

Volgens Teulings zijn Nederlandse universiteiten „niet zeer succesvol om studenten te laten excelleren.” Het onderwijs is volgens de CPB-directeur gericht op een cultuur om zoveel mogelijk leerlingen te bereiken en minder op stimulering van de beste leerlingen in de klas. „Er is veel ruimte voor verbetering aan de bovenkant van het onderwijsbestel.”

Verbetering van kennis en vaardigheden aan de bovenkant van het onderwijs is van belang voor economische groei en innovatie. Het CPB is van mening dat productiviteitsverbetering meer gebaat is bij uitblinkers dan bij een brede groep lager opgeleiden.

In een reactie zei minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) dat het kabinet meer aandacht wil geven aan excellentie en kwaliteit in het middelbaar en hoger onderwijs. Wel relativeerde hij de economische invalshoek van het CPB: „Onderwijs heeft meer relevantie dan alleen maar het economische rendement.” Plasterk zei later dit jaar te zullen komen met uitgewerkte plannen voor graduate schools naar Amerikaanse voorbeeld.