Ben Tiggelaar: Een maatstaf voor je leven
Foto Jack Tillmanns
Drie vragen schreef Harvard Business School-hoogleraar Clayton Christensen aan het einde van elk collegejaar op het bord. Vragen over werk, leven en integriteit.
Hoe kan ik zeker weten dat: 1) ik succesvol en gelukkig word in mijn werk?; 2) de relatie met mijn geliefde, mijn kinderen, mijn familie en mijn vrienden een duurzame bron van geluk wordt?; 3) ik integer leef en uit de gevangenis blijf?
Dat van die gevangenis was geen grap. Drie oud-studiegenoten van Christensen belandden achter de tralies. Onder hen Enron-topman Jeffrey Skilling. Ook de andere vragen waren gebaseerd op de levens van voormalige studenten. Veel van hen werden wel succesvol, maar niet gelukkig. Boven de drie vragen noteerde Christensen de bedrijfskundige theorieën die dat jaar waren behandeld. De uitdaging was om door de bril van de theorie naar de vragen te kijken en tot zinvolle gedachten en mogelijke antwoorden te komen. Leuke aanpak.
De 'hoe'-aanpak in plaats van 'wat'
Vier jaar geleden kreeg Christensen een hartaanval. Eenmaal in het ziekenhuis werd kanker geconstateerd. Tijdens de behandeling kreeg hij een beroerte. Desondanks én daardoor heeft hij de oogst van zijn jaarafsluitingen op papier gezet. Het boek 'How will you measure your life?' staat hier in de VS nu al maandenlang in de bestsellerlijsten.
Nu is er allerlei kritiek mogelijk op de aanpak van Christensen. Grote levensvragen te lijf gaan met een MBA-theorie leidt tot interessante antwoorden, maar zal niet ieders ding zijn. Zo worden de uitbestedingsleer en een casestudy van Dell gebruikt om te betogen dat ouders hun eigen kinderen moeten opvoeden. Hmm. Maar ik werd zeer geïnspireerd door Christensens pretentieloze ‘hóe-in-plaats-van-wát’-aanpak.
Het probleem van veel managementgoeroes en zelfhulpauteurs is dat ze kant-en-klare ‘wat’-adviezen geven, zoals Christensen dat noemt. Zonder onze situatie te kennen, schrijven ze ons voor wát we moeten doen. Op een paar punten na – zoals over dat uitbesteden van kinderen – houdt Christensen zich op dat gebied in. Hij geeft ons – net als zijn studenten - een heldere theorie, koppelt deze aan een vraag en laat ons zien hóe we doeltreffend zelf kunnen nadenken over ons werk en de rest van ons leven.
Intel-topman moest zelf in actie komen
Een mooie anekdote gaat over Christensens ontmoeting met voormalig Intel-topman Andy Grove. Grove hoorde van Christensens onderzoek naar innovatie en nodigde hem uit voor een gesprek. Uiteindelijk had Grove nauwelijks tijd. De Intel-baas vroeg gestresst of Christensen binnen tien minuten kon vertellen wat zijn bedrijf allemaal moest doen. Christensen weigerde. Wel was hij bereid in iets meer minuten zijn theorie uiteen te zetten en een paar voorbeelden te geven, zodat Grove zijn eigen conclusies kon trekken.
Met tegenzin luisterde Grove, maar hij beantwoordde wel zelf de vraag wat dit voor Intel betekende. Hij besloot dat het bedrijf de markt in moest voor goedkopere chips. Een strategie die uiteindelijk zeer goed uitpakte voor Intel. Wanneer Christensen de aanvankelijke ‘wat’-vraag van Grove had beantwoord, was er niets gebeurd. Maar doordat hij dit gewoonweg weigerde en een ‘hoe’-antwoord formuleerde, kwam Grove zelf in actie.
Ik zal eerlijk zijn: hier ligt nog wel een verbeterpuntje voor mij. In mijn werk, maar ook thuis. Ik ga mijn dagelijkse dosis ‘wat’-adviezen aan mijn vrouw en vier dochters drastisch beperken. En pas als ze erom smeken, geef ik ‘hoe’-antwoorden. Ik weet zeker dat ik op die manier: 1) gelukkiger word; 2) betere relaties ontwikkel; en 3) mocht ik ooit in de gevangenis belanden, elke dag bezoek krijg.