Ben Tiggelaar: Veranderen
Foto Jack Tillmanns
"Please stand for the British national anthem. Please stand for the British national anthem." Onze jongste dochter Bernice – net 7 – oefent. Vrijdag moet zij bij de 'assembly' van de Britse internationale school in Boston de aanwezige leerlingen en ouders vragen op te staan voor het volkslied.
Drie weken geleden was dit nog ondenkbaar. Maar er is iets veranderd. Gelukkig.
We wonen nu twee maanden in de VS. De eerste vijf weken voelden voor Bernice als een leuke vakantie. Maar toen de school begon, werd ze geconfronteerd met een vervelend gegeven. Ondanks wat training thuis verstond ze eigenlijk helemaal niemand. En niemand verstond haar. Ervaringsdeskundigen verzekerden ons – en wij op onze beurt Bernice weer – dat het leren van de taal spelenderwijs zou gaan. Helemaal vanzelf. En dat ze al snel volop mee zou doen. Maar de eerste schoolweken was daar weinig van te merken.
Gemotiveerd
Volgens een trainer die ik laatst hoorde, kun je nooit stellen dat je collega’s in een bedrijf ongemotiveerd zijn. Mensen zijn altijd gemotiveerd. Alleen soms in een andere richting dan jij. Dat gold ook voor onze dochter. Ze was zeer gemotiveerd om vooral geen Engels te leren. "Ik ga geen Engels leren. Laten zij maar Nederlands leren; Ik wil geen Engels leren. We gaan heel snel alweer terug." Reactance heet dat in de psychologie. Altijd interessant om iets uit de literatuur in het echt te zien.
Mensen zijn altijd gemotiveerd. Alleen soms in een andere richting dan jij.
Verandering
Over een paar weken heb ik een afspraak met John Kotter. Vermaard specialist in change management. Kotter is vooral bekend van zijn achtstappenmodel voor verandering. (Even een snelle opfrisser. Dit moet je doen als je leiding geeft aan een transformatieproces in een bedrijf: 1) Zorg voor een gevoel van urgentie; 2) Formeer een groep met invloed; 3) Formuleer met hen waar je naartoe wilt; 4) Deel je visie met de rest; 5) Ruim obstakels voor verandering op; 6) Zorg snel voor een eerste resultaat; 7) Zak niet in, maar bouw door; 8) Veranker de verandering in het dagelijkse werk.
John Kotter John Kotter
Noodzaak
Een paar jaar geleden leverde Kotter een bijdrage aan het seminar MBA in één dag. Ik vroeg hem toen wat het grootste probleem is bij leidinggeven aan verandering. Volgens Kotter zit de bottleneck meteen bij stap één: mensen ervaren doorgaans te weinig urgentie om hun gedrag te veranderen. Managers voelen vaak te laat de noodzaak om echt leiding te gaan geven aan verandering, volgens Kotter. En medewerkers voelen daardoor niet hoe dringend het is om mee te werken.
Sticker
Terug naar thuis. Voor iemand die schrijft en doceert over verandering had ik me wel iets eerder mogen realiseren dat er ook in ons gezin enig leiderschap van de directie wordt verwacht. Na twee lastige weken zijn we begonnen met een stickersysteem. Elke dag naar school levert Bernice een sticker op. Vijf stickers betekenen een kleine beloning. Simpel, haalbaar en motiverend in de juiste richting.
Verandermanagement
Ook wil ze nu toch Engels leren. De eerste twee weken ploeteren, waren niet voor niets. Ze leverden Kotters doorslaggevende gevoel van noodzaak en onvermijdelijkheid op. Zowel voor ons als voor Bernice. Helemaal vanzelf. (Misschien is dit wat de ervaringsdeskundigen bedoelden?)
Een jaar naar het buitenland met je gezin is een interessante oefening in verandermanagement. Inclusief alle acht stappen, bottlenecks, kleine en grote emoties. "Please stand for the British national anthem." Komende vrijdag ben ik de eerste ouder die opstaat.
Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist en schrijft in NRC Weekend over management en leiderschap.