Berlijn, 27 nov. Bondskanselier Angela Merkels nieuwe regering heeft averij opgelopen door de Duitse militaire missie in Afghanistan. Dankzij kordaat optreden van Merkels minister van Defensie, Karl-Theodor Zu Guttenberg, was de schade aanvankelijk nog te overzien. Maar dat kan veranderen nu de brekebeen in haar kabinet niet langer bleek te handhaven: Franz Josef Jung, de bewindsman die mogelijk de Duitse Bondsdag verkeerd informeerde, heeft de eer aan zichzelf gehouden en is opgestapt.

Jung was minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het nieuwe kabinet dat vorige maand aantrad. Gisteren werd hij in het Duitse parlement indringend geconfronteerd met zijn verleden als minister van Defensie. Bij een door Duitse militairen verordonneerde luchtaanval op Talibaanstrijders in Noord-Afghanistan werden op 4 september minstens 142 gedood of gewond. Jung beweerde dagenlang, voor de media en later in het parlement, dat er geen burgerslachtoffers te betreuren waren. Maar uit informatie van het dagblad Bild blijkt dat zijn departement al op de dag van de aanval van het tegendeel op de hoogte is gebracht.

Dat nieuws ontketende gisteren een storm van verontwaardiging in de Bondsdag. Normaal gesproken wordt niet alles wat Bild schrijft voor waar gehouden. Maar nu was er alle reden om de boulevardkrant te geloven. Jungs opvolger Zu Guttenberg – de ster van de Duitse politiek – maakte gisterochtend ten overstaan van de parlementariërs bekend dat twee topfunctionarissen van het ministerie van Defensie wegens ontoereikende informatiepolitiek hun functie moeten neerleggen: de hoogste Duitse militair, inspecteur-generaal Wolfgang Schneiderhan, en de hoogste ambtenaar van het departement, staatssecretaris Peter Wichert. Een ongebruikelijke en ingrijpende maatregel.

Het kan zijn dat zij het bericht over de burgerslachtoffers voor Jung verborgen hielden; het kan ook zijn dat Jung op de hoogte was. Dat laatste ontkende hij gisteravond in de Bondsdag. Met overslaande stem, en zijn woorden van kaartjes voorlezend, zei Jung „geen concrete kennis” van het bewuste bericht te hebben. Dat herhaalde hij vandaag.

De Duitse militaire aanwezigheid in Afghanistan is een politiek mijnenveld. Het merendeel van de Duitsers is er tegen. De aanval van 4 september, de grootste onder Duits commando sinds de Tweede Wereldoorlog, veroorzaakte veel maatschappelijke beroering. Andermaal bleek hoe omstreden de missie is.

Het mandaat voor de 4.500 Duitse militairen moet volgende maand met een jaar worden verlengd. Voor de oppositie in de Bondsdag is het nu scoren voor open doel. De kans op een parlementair onderzoek naar de gebeurtenissen in september is aanzienlijk.

Het ontslag van Jung straalt ook af op Angela Merkel. Zij wilde haar hondstrouwe minister eerst niet laten vallen, maar het was al snel duidelijk dat Jungs positie in het kabinet onzeker was geworden. De roep om zijn aftreden klonk steeds luider.

De man die voorlopig het beste wegkomt met de politieke gevolgen van de luchtaanval is de huidige minister van Defensie Zu Guttenberg (38). Hij is nog maar enkele weken in functie, is daadkrachtig en slaat een andere toon aan dan z’n voorganger.

In Afghanistan heersen volgens hem „oorlogsachtige” toestanden. Jung heeft dat nooit zo gezegd. Zu Guttenberg is loyaal aan de soldaten. Vorige week werd hij door hen als een filmster in Afghanistan ontvangen. Met zijn personele ingreep houdt hij grote schoonmaak. De bezem gaat door het stoffige Defensie – waar generaals en hoge ambtenaren naar de zin van de jonge bewindsman kennelijk te veel macht hebben gekregen.