Rotterdam, 10 april. De Amerikaanse kapitein die gegijzeld wordt door piraten op een bootje buiten de kust van Somalië, heeft een mislukte vluchtpoging ondernomen. Amerikaanse media berichtten vanmiddag dat kapitein Richard Phillips overboord sprong maar, onder het oog van een Amerikaans fregat, terug aan boord werd gehesen door de vier piraten. Phillips zou ongedeerd zijn gebleven. De media baseren zich op bronnen binnen de Amerikaanse marine.

De piraten houden Phillips vast sinds zij woensdag tevergeefs probeerden om het containerschip Maersk Alabama te kapen op enkele honderden kilometers uit de Somalische kust. Na klaarblijkelijke schermutselingen met de twintig Amerikaanse opvarenden, vertrokken de piraten samen met Phillips in een reddingsbootje van de Maersk Alabama. Volgens de bemanning bood Phillips zichzelf aan als gijzelaar, in ruil voor de veiligheid van de zeelieden (voor de precieze verwikkelingen, zie inzet beneden).

De Maersk Alabama is inmiddels onderweg naar de Keniaanse havenstad Mombasa. De bemanningsleden zullen daar opgevangen worden en naar huis gevlogen, zo heeft rederij Maersk laten weten. Kapitein Phillips dobbert intussen nog steeds met zijn gijzelnemers rond op de Indische Oceaan, honderden kilometers uit de Afrikaanse kust. De reddingsboot waar zij in zitten, is volgens de Amerikaanse marine zonder brandstof komen te zitten.

De destroyer USS Bainbridge ligt „letterlijk pal naast” de reddingsboot, zo heeft generaal David Petraeus verklaard. Volgens Petraeus is verdere versterking onderweg.

Persbureau AFP meldde vanmiddag dat de piraten losgeld hebben geëist voor Phillips. Piraten kapen schepen met het oog op dit soort geld, maar de uitzonderlijke situatie met kapitein Phillips maakt de zaken een stuk gecompliceerder dan doorgaans het geval is.

Ruil

Waarnemers gaan er van uit dat de piraten in ruil voor de vrijlating van Phillips ook een vrije aftocht verlangen. Wanneer zij Phillips op zee overdragen aan de marine, zullen zij ongetwijfeld meteen worden opgepakt. De enige andere optie lijkt dat de piraten van brandstof voorzien moeten worden, waarna zij een paar honderd kilometer naar het vasteland varen, onder het toeziend oog van de Amerikaanse oorlogsschepen. Een scenario dat misschien moeilijk voorstelbaar is, maar gewapend ingrijpen door de Amerikaanse marine bevat risico’s. Het leven van kapitein Phillips zou in gevaar komen.

Een mogelijkheid is dat de Amerikanen de piraten het losgeld voor Phillips betalen, om vervolgens de piraten vanuit de lucht te volgen tijdens hun tocht terug naar de wal. Eenmaal aan land, na de vrijlating van de kapitein, zouden speciale eenheden in snelle helikopters de piraten kunnen inrekenen, en het losgeld kunnen terugpakken. De Franse marine kreeg vorig jaar op deze manier Franse opvarenden vrij, pakte zes piraten op en vond een gedeelte van het losgeld terug.

Losgeld

De betaling van losgeld ligt voor de Amerikaanse defensie overigens gevoelig. Amerikaanse inlichtingendiensten zeggen dat er een connectie is tussen sommige piratengroeperingen en de extremistische beweging Al-Shabaab, die actief is op het Somalische vasteland. Al-Shabaab, dat een deel van de inkomsten van de piraten zou eisen in ruil voor protectie, staat op de Amerikaanse lijst van terreurorganisaties. Het betalen van losgeld zou dus uiteindelijk Al-Shabaab versterken. Overigens zijn er ook deskundigen die zeggen dat er geen overtuigend bewijs bestaat voor de vermeende relatie tussen piraten en islamitische opstandelingen in Somalië.

De Amerikaanse media volgen de dramatische gebeurtenissen van kapitein Phillips intussen op de voet. Televisiezenders berichtten gisteravond rechtstreeks over de ontwikkelingen omtrent de gijzeling. De halfzus van Phillips’ echtgenote zei, in een reactie op een bericht dat de kapitein zichzelf had aangeboden als gijzelaar in ruil voor de veiligheid van zijn bemanning: „Dat is wat hij zou doen. Het is gewoon wie hij is en hoe hij reageert als kapitein.”

Inwoners van het dorp waar Phillips woont - Underhill, Vermont - hingen yellow ribbons aan het witte tuinhek en een boom voor zijn huis. Amerikanen hangen de gele linten doorgaans op als teken van hoop op een behouden thuiskomst van familieleden die op militaire missie zijn.

Aan boord van de Maersk Alabama Wat er precies aan boord van de Maersk Alabama is gebeurd is nog niet duidelijk. De Amerikaanse bemanningsleden, die inmiddels veilig onderweg zijn naar de Keniaanse havenstad Mombasa, hebben in ieder geval verklaard dat zij een van de vier piraten wisten te overmeesteren die woensdagochtend aan boord klommen. Zij bonden de piraat naar eigen zeggen vast. In het halve etmaal daarna probeerden ze de piraat te ruilen voor kapitein Phillips, die door de piraten was meegenomen aan boord van een reddingsboot van de Maersk Alabama. Volgens de zeelieden had kapitein Phillips zichzelf aangeboden als gijzelaar, in ruil voor de veiligheid van zijn bemanning. De piraten namen Phillips mee in een reddingsboot in plaats van hun eigen motorboot, omdat ze hun eigen bootje vernietigd hadden nadat ze aan boord waren geklommen bij het vrachtschip, aldus de bemanning. Waarom de piraten dat deden, is niet duidelijk. Na twaalf uur onderhandelen lieten de opvarenden de gevangengenomen piraat vrij omdat, zo hebben ze verklaard, de andere piraten hadden beloofd in ruil Phillips vrij te laten. De piraten hielden echter geen woord, aldus de bemanningsleden. Phillips wordt nu nog vastgehouden.