Riga, 14 jan. Eerst vliegen sneeuwballen door de lucht, dan volgen straatkeien. De kleine ramen van het Letse parlement gaan moeizaam maar toch aan diggelen, de vele stenen die doel missen slaan zwarte putten in de blanke gevel. ,,Weg met het parlement", brult de menigte.

,,Ik woon mijn hele leven in Riga, maar dit heb ik nooit meegemaakt", zegt Ansis, die het oproer hoofdschuddend gadeslaat. Letten, zegt het opaatje, zijn bedaard, protesteren vreedzaam, zingen patriottische liederen als ze boos zijn. Maar gisteravond was de Letse hoofdstad een slagveld, met traangas, tientallen gewonden en uiteindelijk 98 arrestaties.

De Letten zijn niet boos – ze zijn woest. Over de economische malaise, maar vooral over de politiek die het zover liet komen. Een politiek die nooit spaarde, alleen uitgaf, zwaar leunde op buitenlandse financiering en zich nu geen raad weet met de kredietcrisis. ,,Ik heb nog maar een halve baan", zegt Martins, een jonge kok in een Grieks restaurant. ,,Voor de andere helft heeft mijn baas geen geld."

De kerstboom naast de Saeima - het parlement - deint gevaarlijk heen en weer. Een oproeragent die met geheven stok op een stenengooier afstapt, wordt overmeesterd, weggesleurd en in elkaar getrapt. Hij wordt ontzet na een charge door collega's. Een politiewagen wordt omgeduwd en vernield, een drankwinkel belaagd. ,,Spring dan", brullen mensen naar een bewaker, die op de hoogste, voor stenen onbereikbare verdieping van het parlement een raampje openzet.

Klik voor fotoserie

De crisis is een grote schok voor de Letten. De Letse economie was jarenlang de snelst groeiende van de Europese Unie. Nu is het de snelst krimpende, dit jaar met tussen de 5 en 8 procent. De tijger is veranderd in een dooie mus, de trots in blinde woede.

De rellen, waarbij tweehonderd man betrokken zijn, volgen na een vreedzame demonstratie, een paar uur eerder. Ruim tienduizend Letten, het grootste aantal betogers sinds het herstel van de Letse onafhankelijkheid in 1991, staan op het Domplein van Riga en eisen het aftreden van de regering. Op spandoeken wordt de spot gedreven met uitspraken van Atis Slakteris, de minister van Financiën.

'Niets speciaals'

Slakteris noemde de crisis vorige maand in een interview ,,niets speciaals". Valdis, een keurige ambtenaar met een lange jas en een leren koffer, was geschokt. Zijn salaris is in januari met 15 procent verlaagd en de overheidsinstelling waar hij werkte is samengevoegd met een andere. ,,Straks verlies ik mijn baan nog", zegt hij. Hoezo niets speciaals?

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de EU en enkele Scandinavische landen boden Letland vorige maand een steunpakket van 7,5 miljard euro aan om de crisis het hoofd te bieden. In ruil daarvoor moet de Letse regering alsnog gaan bezuinigen, wat zij eerder nooit wilde. Op last van het IMF zijn de belastingen ook verhoogd.

Pinguïns

Premier Ivars Godmanis wordt op het Domplein niet gespaard. In zijn nieuwjaarstoespraak sprak hij over pinguïns: die gaan bij elkaar staan als het koud is. Dat moeten de Letten ook doen, zei Godmanis. ,,De pinguïns komen in opstand", staat er nu op protestborden. Op een podium brengt een orkest militaire marsmuziek ten gehore.

De vredige demonstratie op het Domplein is des te opmerkelijker omdat er zowel Letten als Russen aan meedoen. Letland heeft een grote Russische minderheid, een erfenis van het sovjetcommunisme, en doorgaans kunnen de twee bevolkingsgroepen moeilijk door één deur. Vandaag staan ze naast elkaar, als pinguïns.

Oskars Rosenbergs, die skireizen naar Oostenrijk organiseert, heeft zijn handeltje in rook zien opgaan door de crisis. ,,Een jaar geleden gingen we met een grote bus, deze winter met een kleine." Maar, zegt de jongeman, de Letten moeten de hand in eigen boezem steken. ,,De opkomst tijdens verkiezingen is laag en, tja, dan kun je daarna moeilijk gaan zeuren. We moeten wakker worden."

Als het Domplein leegstroomt, vliegen de eerste sneeuwballen en stenen richting het parlementsgebouw. Tot diep in de nacht klinken sirenes. Niets speciaals.