„Tegengestelde visies” over hervorming van het binnenlands bestuur tussen de Vlaamse en Waalse partijen in zijn regering zijn volgens Leterme de oorzaak voor de crisis. Daarmee is een eind gekomen aan de coalitie van Vlaamse en Waalse christen-democraten en liberalen en Waalse socialisten, die vier maanden geleden aantrad. Zij was na de verkiezingen van juni vorig jaar na een uiterst moeizame formatie van ruim negen maanden tot stand gekomen.

Leterme had zijn regering tot dinsdagmiddag de tijd gegeven om een compromis te zoeken over een zogenoemde ‘grote staatshervorming’. Maar in de loop van maandag werd duidelijk dat deadline niet zou worden gehaald. Een poging van de premier om nog enig uitstel te bedingen, strandde in eigen gelederen op onoverbrugbare bezwaren.

Hervorming van het binnenlandse bestuur was een verkiezingsbelofte van de Vlaamse christen-democraten en liberalen. Ze wilden meer bevoegdheden voor de gewesten Vlaanderen, Wallonië en Brussel. De Franstalige partijen voelden daar van begin af aan weinig voor.

„Het blijkt dat de tegengestelde visies tussen de gemeenschappen over het noodzakelijk tot stand te brengen nieuwe evenwicht in onze staatsinrichting vandaag niet te overbruggen zijn. Dit toont aan dat het overlegmodel op louter federaal niveau zijn limieten heeft bereikt”, aldus Leterme.

Behalve over de staatshervorming kon binnen de coalitie ook geen overeenstemming worden bereikt over de door de Vlaamse partijen verlangde splitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde, het laatste gemengde Nederlands- en Franstalige kiesdistrict in België.

‘BHV’ bestaat uit het tweetalige Brussel plus 35 omliggende gemeenten. Deze randgemeenten horen bij Vlaanderen, maar er wonen veel Franstaligen. De kiezers in deze Vlaamse randgemeenten kunnen ook op de Brusselse kopstukken van de Franstalige partijen stemmen. De Vlaamse partijen willen aan deze gemengde status van de randgemeenten een einde maken door BHV te splitsen in een tweetalig kiesdisctrict Brussel en een eentalig kiesdistrict Halle-Vilvoorde.