Brussel, 15 dec. België bestaat niet meer. Negen op de tien kijkers geloofden het in eerste instantie toen een nieuwslezer van de RTBF, de Franstalige staatsomroep van België, dit ‘ breaking news’ bekendmaakte. Het nepnieuws, bedoeld om een discussie op gang te brengen, beheerst sindsdien de Belgische media.

Woensdagavond werd het programma van de RTBF plotseling onderbroken. Vlaanderen heeft zich onafhankelijk verklaard, zei de nieuwslezer. Reportages volgden. Beelden van politieagenten die opdracht kregen de taalgrens te bewaken. Een Brusselse tram die moest stoppen voor een hek met een Vlaamse vlag. Of de passagiers wilden uitstappen. Ze waren blijkbaar niet langer welkom in de Vlaamse gemeente Tervuren. Ook een paar politici speelden het spel mee, door ‘live’ op het ‘nieuws’ te reageren.

‘Waarom hebben wij het geloofd’, kopt dagblad Le Soir vanmorgen. De Franstalige krant laat deskundigen aan het woord die erop wijzen op dat mensen nu eenmaal geneigd zijn autoriteiten te geloven. En dat de meeste kijkers weinig weten van politiek. Want Vlaanderen kan zich natuurlijk helemaal niet eenzijdig onafhankelijk verklaren.

Vlaamse én Franstalige politici zijn woedend. Ze vinden dat je geen grappen maakt over zo’n ernstige zaak. „Een zelfmoordspel”, noemde Laurette Onkelinx, een Franstalige socialiste, het. België is een kruidvat. Daar moet je geen aansteker bij houden.

Maar de reacties illustreren ook perfect het onderwerp van de nepuitzending: de verdeeldheid in België. Vlaamse politici zijn namelijk nog om een andere reden boos. Ze vinden dat het programma weer eens aantoont hoe weinig Franstaligen van Vlaanderen weten.

Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van dagblad De Standaard, verwoordde de Vlaamse woede vanmorgen in een artikel met een Franstalige kop: Nous en avons marre. We zijn het beu. Zijn krant trok maar liefst zeven pagina’s (op tabloid-formaat) uit voor de affaire.

Waarom lopen de emoties zó hoog op? „Er spelen verschillende vragen”, zegt Peter Vandermeersch, „en die versterken elkaar. Kan een redactie dit doen? Wordt zij straks nog wel geloofd als er een aanslag wordt gepleegd in de metro van Brussel? Mogen politici gretig meedoen aan zoiets? Maar de belangrijkste verklaring voor de woede, vooral in Vlaanderen, is de karikatuur die werd geschetst. Vlamingen werden weer neergezet als een stel vaandelzwaaiende nazi’s.”

Vaandelzwaaiende nazi’s? Ja, zegt Vandermeersch. Het zijn altijd dezelfde beelden die in de Franstalige media domineren als het over Vlaanderen gaat. „Ook in deze uitzending zag je weer een bepaald café in Antwerpen waar de aanhang van het Vlaams Belang komt. Ik was ook boos, omdat ik door de overkant steeds daarmee op één hoop word gegooid. Terwijl ik een genuanceerd verhaal probeer te vertellen. Ik heb de letters AVV-VVK – Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Kristus – van mijn krant afgehaald. Ik ben vóór solidariteit met Wallonië, zoals de meeste Vlamingen, denk ik.”

Er circuleren al complottheoriëen. Volgens sommigen zou de uitzending zijn ingestoken door politici die er baat bij zouden hebben de angst aan te wakkeren voor een splitsing van België. „We hebben er op de redactie ook over gediscussieerd”, zegt Vandermeersch, „maar eerlijk gezegd geloof ik niet in zo’n complot. De reden dat dit soort beelden worden gebruikt, is simpeler: het is gewoon lekker gemakkelijk.”