Amsterdam, 10 okt 2006. Een keer in het gesprek raakt Al Gore licht geërgerd. Hij heeft net verteld dat hij „niet de intentie heeft” opnieuw kandidaat te zijn voor het Amerikaanse presidentschap. Vervolgens gevraagd of hij die ambitie zelfs uitsluit, zucht hij enigszins geïrriteerd: „Nee, ik sluit het niet uit, maar ik verwacht niet nog eens kandidaat te zijn. Als ik kandidaat zou willen zijn, was ik nu wel met andere zaken bezig. En ik kan dat weten als voormalig vice-president en presidentskandidaat.”

De vraag is hem waarschijnlijk al te vaak gesteld. Sinds Al Gore’s film An Inconvenient Truth deze zomer ging draaien in de VS, wordt volop gespeculeerd over zijn terugkeer naar de politiek. In de film houdt Gore (58) een vermakelijke, wetenschappelijke diapresentatie over wat hij noemt ‘de klimaatcrisis’. Velen verlaten de bioscoop in de steevaste overtuiging dat de mensheid het broeikaseffect zo heeft versterkt dat de aarde op de rand van de afgrond balanceert.

De stortvloed aan wetenschappelijke feiten die Gore in dertig jaar over het thema verzamelde, hangt hij in de film op aan een verhaallijn van persoonlijke en politieke tegenslagen. Gore was in eerste instantie huiverachtig zoveel van zichzelf in de film te leggen, vertelt hij vrijdag tijdens een kort vraaggesprek in de executive lounge van het Amsterdamse Okura-hotel. „Ik had sowieso twijfels of de diashow een film kon worden. Maar regisseur en producent Davis Guggenheim overtuigde me het toch te doen. Om een relatie te leggen met de kijker was de persoonlijke touch vereist .”

De film werd in de VS een succes. En dat komt ook door Gore die – hoewel fors aangekomen – acteert met een verademende lichtheid. Niets herinnert aan de krampachtige, ongeëmotioneerde, stijve presidentskandidaat uit 2000. Gore spreekt ontspannen en gepassioneerd over het thema dat hem al sinds zijn studietijd bezighoudt.

Voor Europese kijkers doen alle persoonlijke verhaalelementen wellicht demagogisch aan. Het lijkt een bekende truc. Ook bijvoorbeeld Michael Moore illustreerde zijn satirische documentaires met verhalen uit zijn thuisstad Flint. Gore: „Misschien. Maar ik denk dat Moore bekritiseerd wordt wegens zijn scherpe, guerrilla-achtige kritiek. Deze film heeft ook scherpe kantjes, maar gebracht met humor, they don’t go for the jungle all the way, zoals Michael doet.”

Gore had het succes van de film niet voorzien. „De werkelijkheid is mijn bondgenoot. De realiteit achter de klimaatcrisis is verborgen gehouden voor de mensen – op zijn minst is ze onzichtbaar gebleven. Het is een werkelijkheid die zo duidelijk relevant is voor iedereen, voor elke familie, elk land, dat wanneer mensen kennis van haar nemen ze dit meteen willen delen. Mensen vinden het fascinerend en vertellen anderen ook naar de film te gaan.”

De klimaatcrisis is ook verborgen gehouden doordat „de grootste vervuilers veel geld besteden om verwarring te zaaien, om mensen te laten denken dat de wetenschap nog steeds in een groot debat verwikkeld is of het echt bestaat of niet”, stelt hij. Met dat geld worden ook stemmen gekocht op Capitol Hill, erkent Gore.

Hij confronteert zijn oud-collega’s hiermee. „Sommigen reageren als in een staat van ontkenning”, grijnst hij, verwijzend naar het nieuwe boek van onderzoeksjournalist Bob Woodward, State of Denial. „Anderen zijn in een proces van verandering. Ik moedig ze aan allemaal te veranderen. Maar dat zullen ze alleen doen als genoeg mensen, genoeg stemmers, dat van hen eisen.”

Op progressieve blogs en op de linkervleugel van de Democratische partij wordt gebeden dat hij die kiezers zelf gaat overhalen, als presidentskandidaat in 2008. Maar, zegt Gore, „als ik alleen maar mijn partij zou willen veranderen, dan zou ik wel kandidaat worden, en die intentie heb ik niet.”

Daarom presenteert Gore de klimaatcrisis nadrukkelijk als „een morele kwestie, geen politieke”. Om burgers zo ver te krijgen dat ze van hun overheden eisen het probleem op te pikken, wil hij eerst „een nieuwe politieke realiteit te creëren. Wereldwijd.”

In de VS krijgt hij daarbij steun vanuit – voor Democraten – onverwachte hoek: christelijk rechts. Deze invloedrijke protestantse en evangelical kerkgenootschappen vormen doorgaans de machtsbasis van president Bush’ Republikeinse partij. Zelden vertoont de christencoalitie scheurtjes, behalve als het om milieu gaat. In de ogen van steeds meer christenen brengt de regering-Bush de Schepping in gevaar. Verschillende kerken hebben al gezegd An Inconvenient Truth te gaan vertonen.

„En onlangs keerden 85 congregaties zich af van het klimaatstandpunt van Bush en Cheney”, vertelt Gore. „Dit is erg bemoedigend. Het is misschien wel het meest hoopgevende teken.”

„Zelfs de meest onwaarschijnlijke personen veranderden van mening door de film. Laatst belde Arnold Schwarzenegger [de Republikeinse gouverneur van Californië]. Hij zei me (Duits accent, lage stem): ‘Ik verkoop nu mijn hummer’. En hij deed het!” Ook Pat Robertson belde met Gore. De extremistische tv-dominee en leider van de invloedrijke Christian Coaliton had de film gezien en steunt Gore nu openlijk op dit punt. „Hij nodigde me uit in zijn show. Ik ga erheen!”

Christelijk rechts heeft de afgelopen jaren regelmatig kiezers weten te mobiliseren. Maar is het voor burgers niet veel minder vrijblijvend in het dagelijks leven hun CO2-uitstoot terug te dringen, dan tegen het homohuwelijk of abortus te hoop te lopen? Gelooft Gore dat de kerken even succesvol zullen zijn gelovigen te overtuigen aan het milieu te denken?

„Er zijn zoveel belangrijke kwesties genegeerd doordat de aandacht werd verlegd naar hot button issues, emotionele onderwerpen waar mensen snel opgewonden over kunnen raken. Ook al zijn die mensen het met mij oneens, ik heb respect voor hun opvattingen. Maar ze zullen ook gaan beseffen dat er voor miljoenen mensen heel veel op het spel staat door deze klimaatcrisis.”

Zo’n andere hot button is tegenwoordig de angst voor terrorisme. In de film komt dat thema indirect ook aan bod. Een rijtje dia’s toont laaggelegen kustgebieden – Peking, Bangladesh, Florida, Nederland – die onder water lopen zodra de zeespiegel zou stijgen. Aan het einde komt Manhattan, New York, in beeld. Groud Zero, de plek waar voor de aanslagen van 11 september 2001 de Twin Towers stonden, loopt onder. „Is er misschien meer waar we ons druk over moeten maken?”, vraagt de voice-over.

Desgevraagd wil Gore niet zeggen of een ‘war on the climate crisis’ nu harder nodig is dan de zogeheten ‘war on terror’. „Ik wil geen appels met peren vergelijken. Maar de klimaatcrisis is veruit het grootste gevaar waarmee we ooit geconfronteerd zijn, en ook al klinkt die zin over Manhattan schril, feitelijk klopt hij.”