Terugkijken: A.F.Th. Van der Heijden bij College Tour

RoyBorghoutsFotografie-130523-CTvdrheijden-264

A.F.Th. Van der Heijden bij College Tour/ Foto Roy Borghouts

Vanavond was A.F.Th. Van der Heijden te gast bij het programma College Tour. Het was een emotionele uitzending met tranen, met schrijverstips en een auteur die boven het ‘verschamen’ van zijn leven wil uitkomen.

Er stond opzettelijk een tafel tussen Van der Heijden en Huys in. Van der Heijden zag de zaal in het Tropeninstituut in Amsterdam - ‘dit theater’ - als een ‘revalidatiecentrum’ en ‘afkickkliniek’. ‘Ik moet weer opnieuw leren lopen’. In zijn eerste publieke optreden sinds het overlijden van zijn zoon op 23 mei 2010, stelde Van der Heijden - met ‘normale mensenkleding’ aan - een tafel nodig te hebben ‘om het innerlijke beven een halt toe te roepen.’

Vervolg op ‘commercieel succes’ Tonio

Van de ongeveer 300 aanwezige studenten kreeg Van der Heijden, naast een verzoek om wat tips van een beginnend schrijver, veel vragen over zijn zoon. Zoals de vraag van een jonge studente die zich afvroeg of Van der Heijden overwoog een boek te schrijven over Tonio’s leven als dat niet was geëindigd. Van der Heijdens antwoord haalde vandaag (de opnames waren gisteren) de kranten:

„Ik maak nu aantekeningen voor een boek over het verdere verloop van Tonio’s eventuele leven. Ik construeer het als een ‘metroroman’ verwijzend naar de Orpheus-mythe, waarin ik over de plankieren in de tunnels van de Noord-Zuidlijn loop en Tonio achter mij door de modder fietst. We hebben een gesprek. Ik mag niet omkijken.”

Van der Heijden ontkende in reactie op een andere vraag zijn boek te zien als ‘commercieel succes’. ‘Ieder verkocht boek is weer een lezer die kennismaakt met mijn zoon’, zei de auteur.

Monomaan schrijver probeert boven ‘verschamen’ uit te komen

Van der Heijden stelde sinds de dood van zijn zoon een ‘grimmiger schrijver’ te zijn geworden. De noodzaak om te schrijven is groter geworden, vooral, zo zei Van der Heijden, om het ‘verschamen’ van zijn leven tegen te gaan.

‘De dingen waarvan ik ooit dacht dat ik ze goed gedaan had zijn aan het verkruimelen. Alles waarvan ik dacht ‘goed gedaan baasje’, begint te verschamen.’

Zijn strijd is nu om boven die verschaming uit te komen, ‘om te kunnen zeggen: dat is niet aangetast’.

Wat sinds het overlijden van zijn zoon wel is aangetast is Van der Heijdens ‘normale leven’. Een monomaan schrijver was hij altijd al. ‘Maar daarnaast probeerde ik wel een normaal leven te leiden’. Dat normale leven heeft Van der Heijden nu achter zich gelaten:

‘Tonio heeft het op zijn geweten dat ik nu echt monomaan ben geworden.’

Eerste publieke optreden Van der Heijden in drie jaar tijd

Het optreden van Van der Heijden was het eerste publieke optreden van de auteur sinds de dood van zijn enige zoon, gisteren exact drie jaar geleden. De interviews die hij gaf aan bijvoorbeeld NRC Handelsblad deed hij schriftelijk. Dankwoorden voor het winnen van de Constantijn Huygensprijs werden opgenomen en tijdens de uitreikingsceremonie uitgezonden.

Vorig jaar mei werd Van der Heijden verrast door cameraploegen die voor zijn deur stonden te wachten op de bekendmaking van de winnaar van de Librisprijs. Na zijn winst stond Van der Heijden, in een zeldzaam televisiemoment, de journalisten te woord.

In een schriftelijk interview met literair redacteur Arjen Fortuin stelde Van der Heijden geen grote moeite met dat moment gehad te hebben:

‘Ons was kort voor de bekendmaking verteld dat Tonio zou winnen. Toen moesten we een knoop doorhakken over die camera’s, dat is niet slecht verlopen. Al schijnt er ineens een televisielamp op je hoofd. In de beslotenheid van het huis gaat het wel.’

Geplaatst in:
Nieuws
Lees meer over:
A.F.Th. van der Heijden
College Tour
Constantijn Huygensprijs
Librisprijs

31 reacties op 'Terugkijken: A.F.Th. Van der Heijden bij College Tour'

J.L. Michels

Wat ik me afvraag: vindt die hele generatie van Tonio het werk van A.F.Th wat? Vraag ik of al leeftijdsgenoot van A.F.Th. Alom wordt gezegd dat Tonio zo’n geweldige ode aan de dood is. Maar staat niet heel het werk van Van der Heijden in het teken van de dood? En is zijn werk daarom zo boeiend?

Meld als ongepast
F.Visser

Ontroerend om te lezen, ik heb er verder geen behoefte aan de aflevering te gaan bekijken, het gevoel is genoeg, de rest zou afleiden.

Meld als ongepast
els de tiège

Ik vond het ontroerend en eerlijk . Heb het boek gelezen ,knap van hem en zijn vrouw.De eerste stap naar hetleven na een verlies.

Meld als ongepast
Verena Inghels

Ik vind het heel erg dat ik de ganse uitzending niet gezien heb. Ben een grote fan geworden van A.F.Th.Van der Heijden sinds ik zijn boek “Tonio” gelezen heb. De woordkeuze in dit boek zijn schitterend, heb genoten van de manier van schrijven ook van het boek al is het een heel triest boek. Prachtig geschreven!
Ik bewonder deze man en ook zijn echtgenote enorm voor de manier waarop zij omgaan met het grote verlies en verdriet.

Meld als ongepast
dick witte

kippenvel en tranen.

Meld als ongepast
DOVANI BODEGRAVEN

Ik vind dat uitventen van leed…dat ‘moeten’ goedvinden van dat boek huiveringwekkend.Het is dezelfde weerzin die ik bij ‘I.M.’ van Connie Palmen voelde.Smaak die je opgedrongen word.

Meld als ongepast
Jos van Dorresteijn

Ik heb weinig televisieprogramma’s gezien die meer indruk maakten. Van der Heijden laat zien dat leven soms groter kan zijn dan je aan kunt. Een bijzondere wisselwerking tussen jij, die je leven leidt, en het leven, dat jou leidt. Goede vragen in dit programma met eerlijke antwoorden. Diep respect voor een groot schrijver. Erg benieuwd naar zijn volgende werken.

Meld als ongepast
Hans Vogels

Goed verslag van een indrukwekkend TV-programma met een groot schrijver.

Meld als ongepast
Paulien Post

Van der Heijden schrijft niet alleen prachtig, maar weet ook met stijl te antwoorden op vragen die moeilijk geweest moeten zijn. En dan ook nog zo’n onbehouwen en kleingeestige vraag over geld moeten kunnen reageren, wat overigens met klasse gedaan is.

Meld als ongepast
A. de Waard

Ik vind het stuitend hoe deze man bewust blijft hangen in het rouwen. Het is pathetisch. Zijn zoon was bijna volwassen en ging zoals het hoort zijn eigen gang, dus hoezo moet er een schuldgevoel zijn? Ik heb het boek gelezen omdat ik het heb gekregen. Heb het doorgegeven aan een ander. Kwam op toevallig in het interview terecht
Elke dag sterven er kinderen, recent nog…….Dat is verre van leuk en zeer verdrietig.
In wezen zijn we allemaal alleen en er gebeuren in ons leven. Da’s alles.

Meld als ongepast
Hans van den Broek

Het verdriet om het verlies van een kind zal groot zijn en overkomt velen elk jaar weer.

Mag men kritisch zijn…ik ervaar dit wel als een beetje ‘teveel’ allemaal

Meld als ongepast
Titus

Het had wel iets verschamingwekkends, die ontdekking dat hij niet zo’n grote schrijver was als hij zelf gedacht had te zijn en de voorgenomen toewijding om daarboven uit te stijgen. En dat bedoel ik niet lullig. Het talent en vermogen tot verwoorden en vertellen wordt niet groter, maar de verhouding van het ego tot het ego en tot het leven van het ego kantelt en kwam mij voor als binnenstebuitengekeerd narcisme, al was de auteur slechts degene die antwoordde op gestelde vragen en de stof in die zin niet zelf aandroeg. Voor mij voelde het als een klef doek. Voor de ander stof tot vragen, schrijven, materie om te lezen. En leven. Nieuwe perspectieven en horizonten alom. Ik wens dat de ego-documentatie de persoonsgebondenheid overtijgen kan, hetgeen met zijn boekoplage het geval -en de intentie-blijkt te zijn.

Meld als ongepast
john van raaij

prachtig prachtig emotioneel rationeel wat een pracht stel en wat een prachtzoon en ze hoeven zich nergens voor te ‘verschamen’. prachttelevisie

Meld als ongepast
Jerusha G.

Ik vond het een ontroerende aflevering. En een van de twee beste uitzendingen van College Tour (de andere was met Whoopi Goldberg). Hoe Adri eerlijk toegeeft dat het verdriet na verlies met de jaren helemaal niet afneemt (zoals iedereen je met de gebruikelijke dooddoeners – “de tijd heelt alle wonden”, “what doesn’t kill you makes you stronger” – altijd wijs probeert te maken). Verfrissend om dat iemand eens hardop te horen zeggen. En wat mooi dat hij het woord ‘verschaming’ gebruikt. In Duitsland kennen ze het woord ‘verschämung’, alleen gebruiken wij de vertaling hier nooit. Gek eigenlijk… Zo knap, hoe hij precies de juiste woorden en omschrijvingen weet te vinden voor gevoelens waar wij geen woorden voor kunnen vinden. Zoals dat alles wat je voorheen betekenisvol vond opeens ‘verkruimelt’. Ja, zo is het.
Ik vond het een troostende aflevering. Fijn dat Adri zo dapper is toe te geven dat verdriet soms helemaal niet afneemt. Het is mooi hoe hij beschadiging en kwetsbaarheid op deze manier uit de taboesfeer haalt.

Meld als ongepast
J.C.M. Halberg-Havermans

Geachte heer en mevrouw Van de Heijden, Hartelijk dank voor de lans die u brak voor het rouwproces. Hoewel ik mijn man 9 jaar geleden plotseling verloor, zag ik een aantal raakvlakken die een “gewone” kijker er waarschijnlijk niet uit zou halen. Vandaag ruim ik mijn benedenverdieping uit. A.s. maandag wordt het interieur opgeknapt. Dat is mijn rouwverwerking.
Ik vind het moedig dat u beiden zo openhartig over uw verlies kunt en wilt praten. Veel sterke en moed wens ik u voor de komende jaren. Met vriendelijke groeten,
Charlotte Halberg

Meld als ongepast
Jan

Het spijt mij. Alles mag nog zo integer bedoeld zijn, maar ik heb bij dit soort sessies toch mijn bedenkingen. Je deelt je meest intieme gevoelens toch ook met mensen, die dat niet allen waard zijn. Dat deze gevoelens in gesublimeerde vorm in romans terecht komen, vind ik weer begrijpelijk. Uiteindelijk is de romanvorm daarvoor bedacht.

Meld als ongepast
j.h.donner

Dit is gewoon bah, emotie verkoopt nou eenmaal lekker….

Meld als ongepast
Ana

De intentie een normaal leven te willen lijden naast een monomaan bestaan is onmogelijk. Zij is bovendien een leugen. Wat A.F.T. van der Heijden een normaal leven verstaat, lijkt me overigens duidelijk. Monomaan zich te pletter zuipen en vreten, monomaan op een bovenkamer leven en je zoon laten opvoeden door de vrouw beneden. In de vijf jaar dat Tonio op kamers woonde, is de schrijver NIET EENMAAL bij zijn zoon op bezoek gegaan… Wat voor een vader is dat? Liever zat hij overdag aan tien regels te werken om s’avonds in het cafe aandacht te vragen en krijgen van adorerende groupies. Wie het genot in zijn ogen tijdens de collegetour niet ziet, is blind. Ze twinkelen de tent uit. Dankzij de dood van Tonio is van der Heijden uit de as van een writersblock herrezen en staat hij weer volop in de aandacht. Nu wenst hij ook nog een boek te schrijven over het verloop van Tonio’s leven zou hij niet zijn dood gegaan, die het ook nog “op zijn geweten” heeft, “dat ik nu echt monomaan ben geworden”. Slik. Wat een lafheid en commerciele uitbuiting van persoonlijk drama. Wat deze megalomane schrijver al decennia lang monomaan poogt weg te vreten en te drinken lijkt me een veel interessanter thema voor een boek. Ver weg van gezweem over ‘metroromans’ Orpheus en mythes verklaren waarom je jarenlang geen interesse kan opbrengen waar, hoe en tussen wie je zoon woont en leeft, alsmede het gebrek aan respect voor je zelf, je lichaam en je vrouw met zo’n extreem uitgepaft zwaar en afstotelijk lichaam, lijkt me de enige mogelijke stap in de richting van een oprecht ‘tegengaan van de verschaming’.

Meld als ongepast
Ana

De intentie een normaal leven te willen lijden naast een monomaan bestaan is onmogelijk. Zij is bovendien een leugen. Wat A.F.T. van der Heijden onder een normaal verstaat, lijkt me duidelijk. Monomaan zich te pletter zuipen en vreten, monomaan op een bovenkamer leven en je zoon laten opvoeden door de vrouw beneden. In de vijf jaar dat Tonio op kamers woonde, is de schrijver NIET EENMAAL bij zijn zoon op bezoek gegaan… Wat voor een vader is dat? Liever zat hij overdag aan tien regels te werken om s’avonds in het cafe aandacht te vragen en te krijgen van adorerende groupies. Wie het genot in zijn ogen tijdens de collegetour niet ziet, is blind. Ze twinkelen de tent uit. Dankzij de dood van Tonio is van der Heijden uit de as van een writersblock herrezen en staat hij weer volop in de aandacht. Nu wenst hij ook nog een boek te schrijven over het verloop van Tonio’s leven zou hij niet zijn dood gegaan, die het ook nog “op zijn geweten” heeft, “dat ik nu echt monomaan ben geworden”. Slik. Wat een lafheid en commerciele uitbuiting van persoonlijk drama. Wat deze megalomane schrijver al decennia lang monomaan poogt weg te vreten en te drinken lijkt me een veel interessanter thema voor een boek. Ver weg van het gezweem over ‘metroromans’ Orpheus en mythes verklaren waarom je jarenlang geen interesse kan opbrengen waar, hoe en tussen wie je zoon woont en leeft, alsmede het gebrek aan respect voor je zelf, je lichaam en je vrouw met zo’n extreem uitgepaft zwaar en afstotelijk lichaam, lijkt me de enige mogelijke stap in de richting van een oprecht ‘tegengaan van de verschaming’.

Meld als ongepast
mopperaar

Er bestaat geen silverlight voor linux systemen. Bijgevolg kan ik het fragment niet terugkijken en geen ander commentaar dan dit leveren :

Wanneer verdwijnt onze schatplichtigheid aan het maffiabedrijf Microsoft en gaan -niet- maffiabedrijven als de NRC openbare en gedocumenteerde bestandsformaten gebruiken ?

Meld als ongepast
Myriam Wolterman

Adri, je bent al jaren mijn favoriete schrijver. Bijna al je boeken heb ik gelezen en in mijn bezit. Vol bewondering las ik “Tonio”.Het interview gisteravond heeft mij nog meer duidelijk gemaakt wie jij bent en hoe je anderen deelgenoot maakt van je diepste gevoelens, juist over één van de moeilijkste facetten van het leven; het verliezen van een zeer dierbare. Respect en waardering voor de manier waarop en hoe je al de vragen van studenten beantwoordde. Ik sluit je , als schrijver, nog meer in mijn hart en hoop nog vele boeken van je te kunnen lezen.

Meld als ongepast
dennisgorree

Och Jan, wie zijn het waard en wie niet. Ga jij hierover? Volgens mij kan Van der Heijden dat prima zelf bepalen. Hij heeft tijd genoeg gehad om na te denken.

Meld als ongepast
Ben van den Enden

Ik heb er flarden van meegekregen en hoorde de man zeggen dat doodsangst in essentie hetzelfde is als de angst om zonder nageslacht te sterven. Er lijkt dus volgens hem sprake te zijn van een existentiële opdracht tot voortplanting. Heet een dergelijke mindset in geleerde kringen niet “atavisme” en wordt die niet vaak als anachronistisch gezien? Voor zover ik nu (67 jaar) mijn leven kan overzien beschik ik niet over nageslacht en het zit er ook niet meer in dat ik een dergelijk statement ter wille van mijn eeuwigheid zal maken. Er staat me dus nog veel onheil te wachten, tenzij God genadiger oordeelt dan de literatuur

Meld als ongepast
Robert de la Couronne

Een kind verliezen is gruwelijk en ik kan me goed voorstellen dat de pijn nooit over gaat. Ik voel grote sympathie voor de schrijver en zijn vrouw, echter een groot ongemak bekroop me tijdens de uitzending, onwillekeurig denkend aan de Engelse Koningin Victoria die, na de dood van haar man, haar verdere leven hardnekkig bleef treuren en herdenken en daarmee haarzelf en haar omgeving op z’n zachtst gezegd bepaald geen dienst bewees.
Ik vroeg me ook af of de zoon zijn vader na 3 jaar verdriet niet een reprimande zou hebben gegeven: “Kom, lieve Arie, zo is het wel goed geweest”
Een indrukwekkende uitzending met steengoede vragen en belangrijke antwoorden, maar ik was uiteindelijk meer onder de indruk van de echtgenote dan van de schrijver.

Meld als ongepast
titus

Ik zag de aflevering en vond er veel verschamends in zitten: een auteur die zichzelf toch niet zo goed vond als dat hij ooit dacht te zijn geweest. Kennelijk vielen de schellen hem van de ogen toen hij door het leven gegeseld werd. Zijn wens om boven zijn verschamende werk uit te stijgen: zijn zicht op wat hij belangrijk acht is gekanteld, inclusief zijn zicht op zijn werk, zijn perspectief, maar daarmee is zijn vermogen om te vertellen en te schrijven niet verbeterd. Zijn ego is evenmin groter geworden, het leek als ik een binnestebuitegekeerde narcist hoorde. Dat deelt hij met zijn vrouw die zich liet ontvallen: ‘ik ben zo’n beetje Amsterdam Zuid!’. En dan kwam dat fragment over de kroonprins van Mulish (Reve: mullis zet niet dat het vullis), waarin de grootte van ‘s mans ego niet meer op mijn buis en door mijn gehoorgang paste. Het voelde alsof ik een kleffe dwijl mijn smoel in had gekregen, vod het echt ziek en afzien. Ik hoef dit niet terug te zien.
Kijken was echt afzien.

Meld als ongepast
Arend voskuijl

AFTh wilde altijd al een groot schrijver worden, hij is in ieder geval wel een grote schrijver nu. Mij alles teveel pathos……

Meld als ongepast
Hugoden

Ik vraag me nog steeds af wat de doelstellingen zijn van “College Tour”?. Waarin, waarmee onderscheid het zich met DWDD, P&W, Nieuwsuur. Ik vind het jammer, ik had Twan Huys nogal hoog.
Copy-paste journalistiek.

Meld als ongepast
titus

binnenste buiten gekeerd narcisme

Meld als ongepast
Frans van der Heijden

Zeg ‘Titus’, je stukje wemelt van de taalfouten. Waarom alleen dat ENE foutje rechtgezet? (En nog verkeerd ook?) Ik vind het wel enigszins verschamend.

Meld als ongepast
Frans van der Heijden

Zeg Ana, ook jij poogde een verbetering in je oorspronkelijke reactie aan te brengen. En ook jou is dat niet gelukt, want waar je het ontbrekende ‘onder’ hebt toegevoegd, is het woord ‘leven’ ineens weer verdwenen. Enz. Dat schiet niet echt op. Grappig trouwens, dat jij denkt te weten hoe lang Tonio op kamers heeft gewoond. Vijf jaar… Dat zou betekenen: vanaf z’n 16e. Haha! Beslist geen intimus. En volgens mij wil mijnheer of mevrouw zelf ook nog een soort van schrijver worden. ‘Uit de as van een writersblock herrijzen’? Toe maar! En wat te denken van ‘het gezweem over romans’? Vernieuwend! Iets minder enthousiast ben ik over basisschoolfouten als ‘een leven willen lijden’ (sic) en ‘een uitgepaft lichaam’. Maar weet je? Ik ga gewoon lekker slapen. Zzzz

Meld als ongepast
Ch.Vuyk

Een mooie uitzending, waarbij en passant Joost Zwagerman en A.Gruenberg werden afgeserveerd! Vooral wat Joost presteerde was zeer beschamend.

Meld als ongepast

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief