Google Earth van de zeventiende eeuw?
Wetenschapsredacteur Dirk Vlasblom waarschuwde enkele dagen geleden er al voor dat de vandaag verschenen facsimile-uitgave van ‘Atlas de Wit’, pronkstuk van de KB-collectie, wel eens te groot kon zijn voor uw bureau. Gewoon op de eettafel leggen, schreef Vlasblom.
De stedenatlas, met 158 gegraveerde en ingekleurde stadskaarten, stadsgezichten en prenten van alle steden in de zeventien vorstendommen van Karel V, is gemaakt door de Goudse graveur Frederik de Wit. Hij woonde en werkte van 1648 tot zijn dood in 1706 als ‘konst- en kaartverkoper’ in Amsterdam. De koperplaten waarmee hij in 1698 zijn atlas maakte, verwierf hij enkele jaren eerder bij de openbare verkoop van de inboedel van de beroemde uitgeverij Blaeu. Van de eerste druk van de atlas zijn maar vijf exemplaren bewaard gebleven. De KB verwierf haar eigen exemplaar in 2010 en zegt het in facsimile uit te willen geven om Nederlanders te kunnen laten genieten van hun cultureel erfgoed.
Het is verleidelijk om 'Atlas de Wit' te zien als een vroegmoderne Michelingids, of Google Earth. KB-conservator Marieke van Delft, die zelf begeleidende teksten in de nieuwe facsimile-uitgave schreef, ontkracht in het bovenstaande filmpje dat beeld met een glimlach. Natuurlijk droegen mensen dit 6 kilo wegende boek niet onder de arm mee om in bijvoorbeeld Leiden het boek open te slaan om te kijken waar de Pieterskerk ligt. 'Daarvoor werd het niet gebruikt', stelt Van Delft. Het moest vooral laten zien hoe steden opgebouwd waren.
Geen vroegmoderne Google Earth dus. Vooral een boek voor op het bureau. Of de eettafel.
De facsimile-uitgave van 'Atlas de Wit' is vanaf vandaag te bestellen bij NRC LUX .