Het stikt van de dreuzels in J.K. Rowlings nieuwe roman
Foto time.com
'Niet alleen teleurstellend - zelfs saai' noemde de New York Times de eerste roman voor volwassenen van J.K. Rowling. 'We loved it!' juichte TIME Magazine daarentegen. De roman kreeg zaterdag in NRC Handelsblad twee ballen. Lees hier de recensie.
Ooit een spannende roman gelezen over een restzetel? De opwinding rond The Casual Vacancy van J.K. Rowling was niet ingegeven door het onderwerp: de strijd om een door een sterfgeval vrijgevallen gemeenteraadszetel. Nee, de grote vraag was of Rowling de Harry Potter-magie zou weten vast te houden in haar eerste roman voor volwassenen. Gemeentepolitiek vergt toch een andere aanpak dan de Heer van het Duister.
De inwoners van het dorpje Pagford vinden de zetel wél opwindend, omdat de gemeenteraad dan eindelijk eens zou kunnen afrekenen met de ‘Fields’. Die wijk is ooit binnen de gemeentegrenzen getrokken maar hoort er niet echt bij: die drugs gebruikende uitkeringstrekkers zijn nu wel lang genoeg gesubsidieerd. Het stikt in The Casual Vacancy van de dreuzels, zoals we ze kennen uit de Harry Potter-boeken: saaie, bekrompen types. Men gunt elkaar het licht in de ogen niet, maar houdt de schijn van gemoedelijkheid op, want iedereen kent elkaar. En iedereen wil die zetel.
Barry Fairbrother, het plotseling overleden raadslid, was een bliksemafleider, vertrouweling van velen en het type dat zich ontfermde over kansarme types. Die tijd is voorbij, nu regeert het kleinburgerlijke eigenbelang. Rowling vertelt het verhaal uit bijna twintig verschillende perspectieven, waardoor de kleine, persoonlijke verhaaltjes de overhand hebben. Veel haat en nijd dus, en affaires en roddels en (behoorlijk geestige) karaktermoorden.
De karikaturale personages en Rowlings ironische stijl maken dat The Casual Vacancy te lezen is als een zwarte komedie. Bijtend wordt de satire echter nooit en de teneur is eenvoudig: de hypocriete middenklasse krijgt ervan langs en medelijden is er voor de sociale onderlaag.
Waar gaat dat heen? De personages worden in elk geval steeds meedogenlozer aangepakt. Wat de Harry Potter-cyclus met terugwerkende kracht literaire waarde gaf, was dat Rowling haar personages steeds minder karikaturaal maakte en daardoor de scheidslijn tussen Goed en Kwaad allengs minder scherp trok. Wie in het eerste Potter-deel nog ronduit kwaadaardig leek, bleek zich soms te gedragen volgens een ingewikkelde dubbele agenda.
Zulke vermenselijking treedt uiteindelijk ook in deze nieuwe roman op, en de tragische ontknoping weet dan toch te ontroeren. Maar het gevaar is dat het boek dan al terzijde is geschoven: Potter dreef altijd nog op de spannende plot en die ontbreekt hier.
Gaat u het lezen, dan is hier een goedbedoelde, spanningsverhogende spoiler: het boek begint én eindigt met sterfgevallen. Die zetel is toch nog een kwestie van levensbelang.
