'Nederlandse jeugdboeken zijn introspectiever'
De Gouden Lijst 2012 is gewonnen door Bajaar van Martha Heesen (categorie oorspronkelijk Nederlandstalig) en Trash van Andy Mulligan (categorie vertaald). De prijs voor het beste jeugdboek voor 12- tot 15-jarigen werd zaterdag in Amsterdam uitgereikt.
Alleen de toekenning aan de Brit Mulligan was nog een verrassing: Heesen won de prijs ter waarde van 1.500 euro automatisch, als enige genomineerde in haar categorie. Desondanks sprak de jury van een ‘uitzonderlijk rijk’ boekenaanbod.
Juryvoorzitter Gerlien van Dalen zei dat het schamele aantal Nederlandse nominaties te wijten was aan de hoge kwaliteit van vertaalde boeken. ‘We mogen in totaal vijf boeken nomineren en hebben gekozen voor een zo breed mogelijke shortlist, om een grote groep lezers te bedienen’, aldus Van Dalen. Daarbij kwam dat Bajaar ‘met kop en schouders’ boven de rest uitstak.
De Gouden Lijst-jury constateerde een karakterverschil tussen de Nederlandse en vertaalde boeken. Jeugdliteratuur van eigen bodem is meer ‘introspectief, gebruikt complexere zinnen en zet onderwerpen zwaarder aan’, waar met name de Angelsaksische literatuur een ‘blik op de wereld’ werpt.
Dat gaat inderdaad op voor Trash, een ‘moderne, geëngageerde avonturenroman’. Mulligan situeert zijn boek op een reusachtige vuilstortplaats in een derdewereldland, waar een jongen tussen de poep en troep een schat vindt. Het verhaal ontstond na een bezoek dat Mulligan bracht aan zo’n vuilstort, toen hij onderwijzer was op een Filippijnse school.
Toch schreef hij de roman niet per se uit betrokkenheid: ‘Ik gruwde van de vuilstort, van het feit dat je daar bejaarden én kleuters door het vuil zag kruipen, allen zonder kans op een beter leven. Maar ik heb met mijn boek geen evangelische motieven, er is geen moraal van mijn verhaal.’ Trash zorgde eerder in Engeland voor ophef: het was genomineerd voor de Blue Peter-kinderboekenprijs, maar organisator BBC vond dat het boek te gruwelijke scènes bevatte en schrapte het van de shortlist.