Franse uitgever noemt massamoord Breivik 'verdiend'
Richard Millet, steruitgever bij Gallimard, bracht in zijn vrije tijd begrip op voor Anders Breivik. Foto Sipa
“De meest verfoeide schrijver van de rentrée litteraire”, is hij al genoemd. Richard Millet, gevierd Frans uitgever en auteur van een vijftigtal essays en romans. Nu viel hij Anders Breivik bij, schrijft Marijn Kruk, correspondent te Parijs.
Vorige week verscheen Langue fantôme, een felle aanklacht tegen de ‘verpaupering’ van de Europese literatuur, geïnfecteerd als deze volgens Millet is geraakt door de Amerikaanse bestsellercultuur. Maar het was de appendix van 18-pagina’s die voor polemiek zorgde. Éloge litteraire d’Anders Breivik luidt de titel. De Noorse massamoordenaar is allesbehalve gek, redeneert Millet. Anders Breivik is “het wanhoopsteken van de onderschatting van de ravages van het multiculturalisme in Europa”. Zijn daden “op zijn best een hachelijke manifestatie van het overlevingsinstinct van een beschaving”.
“Temidden van deze decadentie, is Breivik is zonder twijfel wat Noorwegen verdiende”. Verontwaardiging alom in het Parijse intellectuele en literaire milieu. De romancier Tahar Ben Jelloun sprak van een "walgelijke provocatie". Nobelprijswinnaar J.M.G. Le Clézio had het gisteren over een “verwerpelijke tekst”. Beide zijn auteurs bij Gallimard, Millets uitgeverij. Hoewel Éloge niet bij Gallimard verscheen, ging Jelloun zo ver het vertrek van Millet bij de uitgeverij te eisen. Ook de schrijver-activist Bernard-Henri Lévy (geen auteur bij Gallimard) eist diens vertrek. Het is niet voor het eerst dat Millet in Frankrijk voor polemiek zorgt.
Zo klaagde hij over het aantal zwarten in de Parijse metro en stelde de aanblik van moskeeën in Europa niet te kunnen verdragen. Dit voorjaar publiceerde hij Printemps syrien, waarin hij, trouw aan zijn verleden als lid van een christelijke militie in Libanon, steun betuigt aan de Syrische leider Bashar Al-Assad.
Bij Gallimard zitten ze met de zondagsschrijver in hun maag. Zijn uitgeverskwaliteiten worden geroemd (Millet is ontdekker van o.a. Jonathan Littell, Prix Goncourt 2006 en Alexis Jenni, Prix Goncourt 2011), maar zijn pamfletten vallen minder in de smaak. In interviews benadrukt Millet de twee werelden strikt gescheiden te houden. Komende weken wordt zijn lot bij de uitgeverij beslist. Vanaf zijn vakantieadres toonde directeur Antoine Gallimard zich “geschokt”, maar roemde tevens Millets werk als uitgever. Bij terugkeer zou hij een “gewetensvol gesprek” met Millet voeren.
Marijn Kruk