Actieheld, Priester, Heilige
De Amerikaanse documentairemaker Michael Moore was al jong geïnteresseerd in politiek. Toen hij op tv priesters oproepkaarten voor Vietnam zag vernietigen, dacht de kleine Michael: ‘I liked the idea of the Action Hero Priest, and I thought I could do that.’
Moore schrijft dit in Here Comes Trouble, een bundel verhalen over zijn leven voordat dit publiek bezit werd. In het boek zet hij zichzelf charmant, maar ook totaal ongegeneerd neer als precies dat: een mengeling van actieheld en priester – of beter nog, heilige [...].
In het openingsverhaal, ‘The execution of Michael Moore’ vertelt hij hoe hij op 23 maart 2003 een Oscar won voor ‘Bowling for Columbine’, vier dagen nadat het Amerika van George Bush Irak was binnengevallen. ‘We like nonfiction, yet we live in fictitious times,’ zei Moore op het podium, omgeven door de andere genomineerden. ‘U sleurde ons een oorlog in om fictieve redenen. Shame on you Mr. Bush! Shame on You!’ Dankzij Here Comes Trouble weten we nu wat je te horen krijgt als je een Oscar hebt gewonnen en van het podium afloopt. Assistenten vragen: Champagne? Pepermuntje? In Moores geval zei een derde persoon achter de coulissen: Asshole!
Moore vervolgt met een opsomming van de stroom aan bedreigingen en fysieke aanvallen die hij na de speech te verduren kreeg. Een verslaggever speculeerde op tv openlijk op zijn dood. Tweeëneenhalf jaar kwam hij zijn huis nauwelijks uit. Maar mochten we nu gaan denken dat hij zich de navel van de wereld acht: als tegenwicht geeft hij het verhaal van een naamgenoot op Death Row, die hem een brief schreef en die hij vergeefs probeerde te helpen.
Moore is dan misschien bozer en eendimensionaler geworden, maar Amerika is dat zeker ook. Dit boek moet laten zien dat hij een mens is, geen idool of haatobject. Dat lukt slechts ten dele, omdat Moore gewoonweg niet anders lijkt te kunnen dan zichzelf neerzetten als Action Hero Priest.
Als dreumes is hij al zo tegendraads dat hij achteruit kruipt, en al snel laat hij zijn sporen na in de geschiedenis. Op de middelbare school haalt hij met een moedige publieke aanklacht tegen racisme het nationale nieuws, draagt indirect bij aan het aanscherpen van een antiracismewet, maar weigert een optreden bij Walter Cronkite (‘Er is niet genoeg Clearasil in de wereld om dit mogelijk te maken’). Hij is de jongen die van het seminarie wordt weggestuurd omdat hij lastige vragen stelt, de man die een zelfmoordenaar van zijn daad weerhoudt. De man die al demonstrerend oog in oog staat met Nixon en Reagan en de jongen die al op 12-jarige leeftijd in een lift terecht komt met Robert Kennedy. Hij is de man die altijd het goede doet, behalve als hij de hoorn erop gooit wanneer John Lennon belt. Hij is de antiheld met het enorme ego, de man die zijn falen bij meisjes breed uitmeet maar de naam van zijn vrouw, met wie hij sinds twintig jaar samen is en die de producer is van al zijn films, niet een keer noemt.
Zo opgesomd klinkt dat behoorlijk onuitstaanbaar, maar het gekke is dat Here Comes Trouble allerminst een onuitstaanbaar boek is. Integendeel, het leest juist heerlijk weg, en echt niet alleen omdat, net als in een kinderboek, de hoofdpersoon vele fantastische avonturen beleeft en telkens als morele winnaar uit de strijd komt. Bijna tussen de regels door geeft Moore namelijk wel degelijk reliëf aan zijn publieke persona, vooral als hij met liefde over anderen schrijft. Over zijn moeder, een homoseksueel buurjongetje, een lerares die haar man verliest in Vietnam.
U kunt het volledige artikel hier lezen.