Niet alleen gymnasia maar ook mavo-afdelingen die hoog aangeschreven staan, omdat ze in een scholengemeenschap met een havo/vwo-afdeling zitten. De rechter bepaalde in 2008 dat loten mocht bij het Stedelijk Gymnasium in Haarlem. Sindsdien gebeurt het op grote schaal in dichtbevolkte gebieden.

Dit blijkt uit een rondgang van NRC Handelsblad. Dinsdag begint de Citotoets voor kinderen in groep acht van de basisschool. Ook als de leerlingen een goed cijfer halen, bestaat de kans dat ze worden uitgeloot op de school van hun keuze. Om deze reden is loting omstreden als selectiemiddel.

In onder meer Den Haag, Amsterdam en Haarlem mogen kinderen zich maar op één middelbare school inschrijven. Worden ze daar uitgeloot, dan belanden ze automatisch op een school waar te weinig aanmeldingen zijn binnengekomen. Soms ver van huis en vaak op een school waar de mogelijkheid om ‘af te zakken’ naar een lager niveau bestaat.

Opvallend is dat scholengemeenschappen ook loten voor mavo’s en havo’s. Het Coornhert Lyceum in Haarlem (mavo tot gymnasium) lootte vorig jaar zestig kinderen uit, het Spinoza in Amsterdam (mavo tot gymnasium) lootte er vijftig uit en het Keizer Karel College (havo tot gymnasium) in Amstelveen dertien.

Sinds 1998 is de concurrentie tussen middelbare scholen verhard. De Onderwijsinspectie ging ouders toen informeren over de kwaliteit van de verschillende onderwijsinstellingen. Daardoor zijn er scholen die blij zijn met elke leerling en scholen die de toestroom niet aankunnen. Ook krijgen scholen sinds 1996 een lumpsum op grond van het aantal leerlingen dat ze hebben: te weinig leerlingen betekent leraren ontslaan.

Populaire scholen die niet loten, zoals het Gymnasium in Leiden, doen dat omdat ze ruimte hebben voor extra klassen. De meeste scholen hoeven niet te loten omdat er zich níét te veel kinderen inschrijven.

Lees het hele artikel in NRC Handelsblad van zaterdag 30 januari of bekijk het via de digitale editie.