Den Haag, 21 nov. Hij was nog maar net terug uit Brussel of premier Balkenende stond opnieuw voor een gevoelig kwestie. Na maandenlange negatieve publiciteit hebben kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima besloten hun vakantiehuis in aanbouw op het Mozambikaanse schiereiland Machangulo van de hand te doen. De Tweede Kamer reageerde opgelucht op de voorgenomen verkoop. Maar uit de toelichting die Balkenende op zijn wekelijkse persconferentie gaf, bleek dat er nog steeds veel vragen leven en dat er gevoeligheden blijven.

De relaties tussen Koninklijk Huis en de politiek zijn – vanwege de ministeriële verantwoordelijkheid voor het handelen van leden van het Koninklijk Huis – in de beste tijden al precair. De privé-investering van het koninklijk paar in een projectontwikkeling in een ver land met, zoals kroonprins Willem-Alexander gisteren in een brief aan de premier schreef, „eigen tradities” waar „tijd een andere dimensie heeft”, bleek niet tegen die gevoeligheden bestand te zijn. Gevolg: een stroom publicaties en Kamerdebatten over vermeende corruptie, de investeringvehikels of de zakenpartners van de prins.

Het was dan ook vooral opluchting die doorklonk in de reacties van de politiek. „Een wijs en verstandig besluit”, reageert Kamerlid Spies (CDA). „Dapper”, noemt Pvda-collega Anja Timmer het. „Ze tonen hiermee dat ze oog en oor hebben voor het maatschappelijk debat dat is ontstaan.” En ook Ronald van Raak (SP) zegt dat „het prinselijk paar hiermee verantwoordelijkheid toont.” VVD’er Willibrord van Beek sprak de wens uit de discussie over de vakantievilla nu beëindigd is.

Toch is de zaak voor de premier nog niet ten einde. Ook de komende maanden kunnen er, totdat het huis daadwerkelijk verkocht is, problemen ontstaan die vallen onder de ministeriële verantwoordelijkheid. De prins zit al ruim 2,5 jaar in het vastgoedproject. En zal er, ook na zijn aankondiging dat hij de villa gaat verkopen, voorlopig nog zakelijk bij betrokken blijven. Hij heeft naast de villa in aanbouw nog 3 bouwrechten in bezit. En zal het huis pas „na voltooiing” verkopen, zo schreef hij vandaag – dus op zijn vroegst mei 2010. Tot die tijd worstelt de premier met zijn ministeriële verantwoordelijkheid.

Maar er zijn meer vragen, zoals het moment van bekendmaking en de manier waarop. Balkenende stuurde gisteravond nog een uitvoerige brief aan de Kamer met allerlei informatie over het vakantiehuisproject, en de conclusie dat het daar allemaal wel goed zat. In die brief stond geen woord over het voornemen om het huis te verkopen. Een voornemen dat gisteren al bij de premier bekend was, zo bleek tijdens zijn persconferentie. Hoe zich dat verhoudt met de zogenaamde actieve informatieplicht van de regering jegens de Kamer, bleef onduidelijk. Daarnaar gevraagd zei de premier dat hij geen enkele aanleiding had gezien om de „privébeslissing” van het echtpaar ook in de brief aan de Kamer te melden. De brief was bedoeld als antwoord op vragen van Kamerleden, en hij had besloten zich te beperken tot het beantwoorden van die vragen.

De Tweede Kamer beslist volgende week of er nog een debat komt.

Lees vandaag in NRC Handelsblad een uitgebreide analyse en een terugblik op de ophef rond het villaproject van het prinselijk paar.