Zij behoorden tot de 24.865 gevangenen die afgelopen juli collectief gratie kregen wegens het tienjarig troonsjubileum van de Marokkaanse koning.

Gratiebesluit

Nadat het Nederlandse ministerie van Justitie van het gratiebesluit door de Marokkaanse autoriteiten op de hoogte was gesteld, zijn zij onmiddellijk op vrije voeten gesteld. Op korte termijn volgen nog eens 42 Nederlanders die ook gratie kregen, maar hun straf nog in Marokko uitzitten.

De gratieverlening en het onmiddellijke ontslag uit de gevangenis is opmerkelijk omdat het Nederlandse strafstelsel zo’n collectieve regeling helemaal niet kent. Gratie is in Nederland alleen mogelijk na individuele toetsing en onder strenge restricties. Zo moeten er nieuwe feiten bekend zijn die op het moment van veroordeling nog niet bekend waren, en moet er vaak nog een taakstraf worden uitgevoerd of een boete betaald.

Verdragen

De Nederlanders die meteen op vrije voeten kwamen, zaten hier hun straf uit op basis van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen. In verdragen met Marokko is geregeld dat nieuwe feiten over de straf in Marokko ook gelden voor gedetineerden die inmiddels naar Nederlandse gevangenissen zijn verhuisd.

Vrijlating van de Nederlanders die in Marokko vastzaten, was complexer. De Nederlandse ambassade in Rabat kreeg volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken pas vorige maand de officiële lijsten met namen van de Marokkaanse overheid. Zolang die officiële lijsten er niet waren, bleef het onduidelijk wie er op vrije voeten zou komen. Bovendien speelde voor een aantal gedetineerden in Marokko het probleem dat zij in dat land nog boetes hadden openstaan. Wie die niet kon betalen, loopt alsnog het risico van een jaar celstraf.

Ambassade

De ambassade in Rabat heeft bemiddeld om daar via de procureur-generaal in Marokko alsnog regelingen voor te treffen. Het is daardoor volgens Buitenlandse Zaken nog niet duidelijk wanneer iedereen aan wie gratie is verleend, weer op vrije voeten zijn.

Ook in Nederland is gratieverlening uiteindelijk een besluit van de koningin, na raadpleging van de rechtbank, het Openbaar Ministerie en de minister van Justitie.