Gemeten naar percentages kiezers is de PVV nu na het CDA de grootste partij van het land. De PVV krijgt vier van de 25 Nederlandse zetels in het Europees parlement. Het CDA verloor twee zetels en komt op vijf. De PvdA valt zwaar terug, van zeven naar drie zetels. D66 en GroenLinks boekten winst en krijgen beide drie zetels.

PVV-leider Wilders noemde de overwinning van zijn partij een definitieve doorbraak: „Heel veel Nederlandse kiezers zijn vandaag door het linkse cordon sanitaire gebroken. De kiezer heeft altijd gelijk: sluit de PVV niet uit.”

Wilders’ partij voerde een harde campagne tegen Europa en behaalde circa 17 procent van de stemmen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 was dat nog een krappe 6 procent. In veel steden is de PVV fors gegroeid. Wilders riep naar aanleiding van de uitslag het kabinet op om meteen af te treden.

Klik op de foto om de fotoserie te zien (popup)

CDA-leider en premier Jan Peter Balkenende waarschuwde gisteravond dat over de politieke verhoudingen niet te snel conclusies mogen worden getrokken. Hij wees erop dat het kabinetsbeleid beoordeeld wordt bij de Tweede Kamerverkiezingen.

PvdA-leider en vice-premier Wouter Bos toonde zich teleurgesteld over het zeer slechte resultaat van zijn partij, die de achterban gehalveerd zag worden. Fractievoorzitter Hamer zei dat de PvdA onvoldoende in staat is geweest om onzekerheid bij de kiezers weg te nemen.

Net als CDA en PvdA verloor ook de derde grotere middenpartij, de VVD, hoewel dat verlies minder was dan in de peilingen was voorspeld. Politiek leider Mark Rutte, wiens positie de afgelopen weken onder druk was komen te staan, reageerde opgelucht. Hij wees erop dat de PVV veel minder kiezers trekt van de VVD dan wordt aangenomen.

De pro-Europese partijen D66 en GroenLinks wonnen. Vooral D66, dat bij de Kamerverkiezingen van 2006 slechts 2 procent van de kiezers trok, boekte grote winst, met een ruime vervijfvoudiging. De grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, de SP, behield de twee Europese zetels, maar leed in vergelijking met de laatste parlementsverkiezingen een zware nederlaag: nu ruim 7 procent van de stemmen, in 2007 ruim 16.

De kleinste coalitiepartij, de ChristenUnie, die in Europees verband samenwerkt met de SGP, blijft op twee zetels in het Europees parlement staan. De Partij voor de Dieren, met twee zetels aanwezig in de Kamer, wist net geen Europese zetel te behalen.

Zelden heeft de kaart van de grootste partijen per gemeente zo veel kleuren gehad. Acht partijen zijn in minimaal één gemeente de grootste geworden. Bij de vorige verkiezingen voor het Europees Parlement stonden er maar vier kleuren op de kaart, en bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 vijf.

Het CDA is in de meeste gemeenten de grootste. Daarna komt de PVV in de meeste gemeenten de grootste partij geworden met bijvoorbeeld Rotterdam en Den Haag, de tweede en derde gemeente van Nederland gemeten naar aantal inwoners, werd de PVV de grootste. In Amsterdam en Utrecht werd D66 het grootst. Dat is uniek te noemen, want Het is voor het eerst dat de PvdA niet in ten minste één van de vier grote steden nummer één is.