„De burgersamenleving, overheid en markt falen als de individuele verantwoordelijkheid van mensen uit beeld verdwijnt”, schrijft Balkenende (CDA) in een bijdrage vandaag in NRC Handelsblad. Daarom moet de verantwoordelijkheid van burgers weer centraal komen te staan in de samenleving, in de publieke sector en in de markt.

Het artikel is het antwoord van de premier op de veranderde politieke opvattingen over marktwerking en de overheidsrol sinds de financiële crisis. Overheden intervenieerden met miljarden om private financiële instellingen en de economie gaande te houden.

Balkenende geeft zijn visie op een „toekomstgericht ‘Rijndeltamodel’ ”: marktdynamiek koppelen aan zekerheid, eigen verantwoordelijkheid aan het algemeen belang en geloof in eigen kunnen aan wederzijds vertrouwen.

„Natuurlijk is de markt feilbaar”, schrijft Balkenende. Als voorbeeld noemt hij het doorgeschoten beloningsbeleid. Maar hij wil marktwerking niet loslaten: „Dynamiek in een vrije marktomgeving vergroot de economische én sociale mogelijkheden van en voor iedereen.”

Hij wil meer steun voor de één miljoen zelfstandige ondernemers zonder personeel (zzp’ers), een leerrecht van twee jaar voor werknemers halverwege hun arbeidscarrière en invoering van een Europees sociaal-economisch overleg naar analogie van de Nederlandse SER.