Beide wethouders, Mark Harbers (economie) en Jeannette Baljeu (verkeer), hebben gisteravond hun ontslag ingediend. In de gemeenteraad wordt vandaag beslist over het lot van de coalitie (PvdA, CDA en GroenLinks), die nu een minimale meerderheid (23 van de 45 zetels) heeft.

Vorige week drong de VVD aan op het vertrek van Ramadan, maar gaf de partij onder druk van met name coalitiegenoot GroenLinks het verzet tegen de Egyptisch-Zwitserse hoogleraar van de Erasmus Universiteit uiteindelijk op. Voortschrijdend inzicht heeft de liberalen tot inkeer gebracht, zei Harbers vanavond op het stadhuis. „Ramadan creëert een spoor van verwarring.” Diens standpunten over vrouwen en homo’s blijven volgens de VVD onduidelijk, reden waarom hij niet de aangewezen persoon is om het integratiedebat in Rotterdam (47,5 procent migranten) te leiden.

Harbers weersprak de suggestie dat het besluit zou zijn ingegeven door de landelijke partijtop. Tweede Kamerlid Hans van Baalen, lijsttrekker bij de komende Europese verkiezingen, noemde Ramadans contractverlenging zondag "onverkoopbaar". Harbers: „Wij hebben onze eigen afwegingen gemaakt.” Volgens hem staan Ramadans standpunten op gespannen voet met „de vrijheid van ieder individu om invulling te geven aan hun leven binnen onze samenleving”. Uit uitputtend bronnenonderzoek van de gemeente bleek vorige week dat Ramadan (46) in het verleden geen homofobe en vrouwonvriendelijke uitspraken zou hebben gedaan.

VVD-fractieleider Jerry van der Waarde hekelde gisteravond vooral de opstelling van coalitiegenoot GroenLinks. „Zowel de GroenLinks-fractie als de GroenLinks–wethouder [Rik Grashoff] heeft ons niet de ruimte geboden die wij hen in het verleden wel hebben gegeven.” Hij doelde daarmee onder meer op het debat, bijna twee jaar geleden, over de aanleg van kolencentrales in Rotterdam.

Pijn deden volgens Van der Waarde ook de woorden van Grashoff, vorige week bij de presentatie van de resultaten van het onderzoek waaruit Ramadans ‘onschuld’ moest blijken. De wethouder noemde de islamfobie bij die gelegenheid een dreigende „volksziekte” en stelde „een nationaal inentingsprogramma” voor. Indirect beschuldigde hij coalitiegenoot VVD van stemmingmakerij. Een dag later bood Grashoff zijn excuses aan voor „die wat ongelukkig gekozen metafoor”.

PvdA-fractieleider Peter van Heemst bekende gisteravond „verbijsterd” te zijn door de stap van de liberalen. „De VVD is vijf keer van mening veranderd, en laat de stad uitgerekend nu in de steek, middenin de recessie.” De door Van Heemst in 2006 opgezette ‘brede coalitie’ heeft daarmee geen stand gehouden. „Persoonlijk doet dat ook pijn.” Van Heemst vermoedt dat de stap is ingegeven door de landelijke partijtop. „Als dat waar is, dan stel je partijpolitiek dus boven het stadsbelang, en dat is uitermate kwalijk.” Saillant detail: de huidige voorzitter van de VVD is Ivo Opstelten, die vier maanden geleden afzwaaide als burgemeester van Rotterdam.

Ook raadslid Arno Bonte van GroenLinks sprak van „een paniekreactie, waarmee de VVD een averechts effect zal sorteren, want geen kiezer die dit zigzagbeleid zal begrijpen”. Zijn partij hoopt de coalitie in stand te houden. Vraag is of dat gebeurt. Een van de drie raadsleden van het CDA, Achmed Yildirim, is momenteel in Turkije. Daarmee zou de coalitie één stem tekort kunnen komen om het college in het zadel te houden. Een minderheidscoalitie behoort ook tot de mogelijkheden. Rotterdam gaat, net als de rest van Nederland, op 3 maart 2010 naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen.