Den Haag, 4 juni. Het stempel dat de ChistenUnie op dit kabinet drukt, bevalt Els Borst „helemaal niet”. Oud-politica Borst (D66) weet waar ze het over heeft als ze spreekt over embryoselectie die kan voorkomen dat vrouwen met een erfelijke vorm van kanker de ziekte doorgeven aan hun kinderen. Ze was minister van Volksgezondheid tussen 1994 en 2002. Nu is zij voorzitter van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenverenigingen. „De ChristenUnie straalt uit dat zij een direct lijntje heeft met boven en dat wij allemaal dwaallichten zijn. Terwijl het standpunt van staatssecretaris Bussemaker heel logisch en wel overdacht is.”

Vorige week maandag veroorzaakte de PvdA-staatssecretaris Bussemaker van Volksgezondheid grote onrust in het kabinet met de aankondiging dat medische selectie van embryo’s ter voorkoming van ernstige erfelijke vormen van kanker is toegestaan. Ze stuurde de Kamer een brief daarover, zonder overleg met vice-premier Rouvoet. Rouvoet is niet alleen partijleider van de ChistenUnie, maar ook minister van Jeugd en Gezin op hetzelfde ministerie als Bussemaker. Rouvoet reageerde fel. Hij eiste dat het onderwerp alsnog in het kabinet zou worden besproken waarop Bussemaker gedwongen werd haar brief aan te houden totdat het kabinet een standpunt heeft bepaald.

Borst vindt het niet uit te leggen dat het wél is toegestaan een embryo van drie maanden te aborteren als die het erfelijke gen blijkt te dragen. Maar dat het níet is toegestaan om in het allerprilste stadium, vóór de innesteling van de vrucht, een goede embryo te kiezen die geen kanker zal overdragen. „Veel mensen zijn principieel tegen abortus en zeggen: liever een embryo vernietigen dan een foetus van drie maanden.”

Borst vindt dat ook het CDA een vreemde positie inneemt. „Net als de ChristenUnie vinden veel zittende CDA-politici dat Bussemaker te ver gaat. Maar de meerderheid van de CDA-kiezers staat juist achter het standpunt van Bussemaker, blijkt uit peilingen. Ook CDA-coryfee en oud senator Hannie van Leeuwen prijst Bussemaker om haar zeer zorgvuldig beargumenteerde standpunt. Het was ‘lang leve Bussemaker!’

Borst spreekt van een „wonderlijk spel”, maar ergert zich aan de beperkingen die de ChristenUnie anderen wil opleggen.

„De ChristenUnie laat een arrogante zelfvoldaanheid zien als we op het terrein komen van leven en dood. De politici van die partij meent dat zij als zeer gelovige christenen de wijsheid in pacht hebben. Het is het willen opleggen van een opvatting die berust op een levensovertuiging. De ChristenUnie gebruikt de Tweede Kamer als missiepost maar daar is het parlement niet voor. Dan moet je het zendingswerk in gaan. In het parlement dien je elkaar te overtuigen met argumenten.”

Borst denkt dat er twee oplossingen zijn. De eerste is dat Rouvoet in de coalitie zo alleen komt te staan dat hij zich tevreden stelt met het overleg in het kabinet omdat dan de correcte procedurele route is doorlopen. De brief van Bussemaker zou dan alsnog ongewijzigd naar de Kamerleden kunnen worden gestuurd. „Dan krijgt Rouvoet wel zijn achterban over zich heen”, zegt Borst.

Een ander – meer voor de hand liggend – compromis is dat het kabinet het advies van de Gezondheidsraad volgt. „Die schreef in 2006 dat men niet lichtvaardig met embryoselectie moet omgaan maar dat van geval tot geval bekeken moet worden of het acceptabel is.” Borst zegt dat de regering paren en artsen onder voorwaarden de ruimte moet geven voor embryoselectie. „Als het risico heel hoog is op de ziekte bij het kind en als de kanker niet goed te behandelen is. Borstkanker en eierstokkanker zijn vaak erg agressief en dus moeilijk te behandelen. Ze treden al op jonge leeftijd op. Dat is verschrikkelijk. Veel patiënten hebben nog jonge kinderen.” Borst waarschuwt: „Het kabinet moet niet precies willen vastleggen bij welke ziekten het wel en niet mag, want dan treedt de politiek in de spreekkamer. Daar hoort zij niet thuis.”