Rotterdam, 1 okt. Overal in de openbare ruimte zijn beelden van meisjes en vrouwen als lustobject. De modellen zijn mooier dan in werkelijkheid mogelijk is. En dan komen jongens en meisjes ook nog eens op steeds jongere leeftijd in aanraking met „openlijke seksuele toespelingen, toenaderingen en handelingen”, waardoor die steeds meer een gewoon onderdeel worden van de jeugdcultuur.

De „seksualisering van de maatschappij” is dan ook „een nieuwe uitdaging in het emancipatieproces”, schrijft minister Plasterk (Onderwijs, Emancipatie) in de nieuwste, vrijdag verschenen Emancipatienota. De nota bevat de gebruikelijke cijfers en voornemens (‘combinatie van arbeid en zorg verbeteren’, ‘meer vrouwen in topposities’, ‘minder verschil tussen mannelijke en vrouwelijke beroepen’, enzovoort, enzovoort) maar heeft nu voor het eerst een hoofdstuk over beeldvorming. Want: „Was in het verleden het emancipatieproces van jongeren sterk verbonden met het bevechten van vrijheid en eigen keuzes, nu is de vrijheid voor veel jongeren zo groot dat emancipatie ook verbonden raakt met de risico’s van grenzeloze vrijheid.”

Grootste probleem daarbij is, aldus het kabinet, dat „we via de media bijna dagelijks worden geconfronteerd” met „tienermeisjes die seksuele handelingen verrichten in ruil voor een drankje, een prepaid telefoonkaart of een dure spijkerbroek, uitdagend ondergoed voor jonge meisjes in de schappen van het warenhuis, meisjes die chirurgische ingrepen aan hun geslachtsorgaan”. Deze ‘seksualisering van de samenleving’ heeft geleid tot een publiek debat waarvan de deelnemers te boek staan als ofwel „preuts en conservatief ofwel vrijgevochten en liberaal”.

Intussen worden steeds meer meisjes „gedwongen tot het verrichten of ondergaan van seksuele handelingen die ze eigenlijk niet willen” en neemt het aantal tienerzwangerschappen toe. In 2005 werden 2795 kinderen geboren bij een moeder die jonger was dan 20 jaar. Om die tienerzwangerschappen tegen te gaan, wil het kabinet dat scholen meer gaan doen aan seksuele voorlichting. Zeker, aldus de nota, „nu uit onderzoek naar voren komt dat ouders er ondanks de toenemende seksualisering van de maatschappij vaak niet in slagen seksualiteit expliciet aan de orde te stellen, ofwel door een generatiekloof ofwel doordat zij dit vanuit hun culturele, maatschappelijke en/of religieuze achtergrond lastig vinden”.

Omdat de seksualisering van de samenleving een relatief nieuw fenomeen is, wil het kabinet er onderzoek naar (laten) doen. Zulk onderzoek bestaat al wel, maar dat is Amerikaans. De Task Force on the Sexualisation of Girls schreef eerder dit jaar dat de seksualisering „duidelijke negatieve gevolgen” heeft voor de mentale en fysieke gezondheid van Amerikaanse jongeren. Ook de maatschappij zou de tol betalen: het seksueel geweld neemt toe en er is meer ongewenst seksueel gedrag. Volgens de Emancipatienota zijn „ook in Nederland aanwijzingen dat de confrontatie met seksueel getinte beelden van invloed zijn op seksueel gedrag en het zelfbeeld van jongeren”.

Concreet wil het kabinet leraren bijscholen in het geven van seksuele voorlichting én in „aandacht voor een goede relationele vorming”. Ook gaat het kabinet bekijken of het mogelijk is „gedragscodes voor de audiovisuele media” op te stellen, om zo „het media-aanbod voor jongeren veiliger te maken”. Media zouden bijvoorbeeld „de negatieve seksuele portrettering van meisjes en vrouwen in reality-programma’s en videoclips” tegen moeten gaan.

‘Iets seksueels doen’ moet, of je nou wilt of niet

2000. Verhalen over loverboys verschijnen in de media. Loverboys zijn jongens die een relatie met een meisje beginnen met de bedoeling haar in de prostitutie te brengen.

2001. Een groep allochtone jongens maakt zich schuldig aan seksuele intimidatie in het Sloterparkbad in Amsterdam. Zwembaden in Nederland komen met een protocol om seksuele intimidatie tegen te gaan.

2003/2004. Groepsverkrachtingen in Rotterdam en Amsterdam.

2004. Condoomgebruik onder jongeren neemt af, zegt de GGD Zuid-Holland.

2005. Uit het Landelijke Seksualiteitsonderzoek blijkt dat bijna één op de vijf meiden (tot 25 jaar) zegt dat ze weleens zijn gedwongen tot seksuele handelingen.

2006. De Amsterdamse GGD concludeert dat een aantal meisjes in Amsterdam-Zuidoost seks heeft voor een breezer of een hamburger.

2006. De Tweede Kamer wil vrouwonvriendelijke videoclips op MTV en TMF aan banden leggen.

2006. Steeds meer vrouwen laten hun schaamlippen verkleinen. Het heersende schoonheidsideaal doet vrouwen denken dat ze abnormaal zijn, zeggen critici.

2006. Bijna zes op de tien meisjes tussen 12 en 18 jaar die actief zijn op internet, is online gevraagd ‘iets seksueels’ te doen voor de webcam. Dat blijkt uit onderzoek van de Rutgers Nisso Groep.

2007. De website hoehetmoet.nl geeft jongeren seksuele voorlichting en laat expliciete filmpjes van seksuele handelingen zien.

2007. In het boek Seks en de Stad praten jongeren in Rotterdam over seks. Misbruik, verkrachting en gebrek en aan eigenwaarde zijn terugkerende thema’s.

Hieronder een fragment van de tekst van een van de liedjes van het Junior Songfestival, een compositie en zangwedstrijd voor kinderen tot en met 15 jaar die drie zaterdagen achter elkaar live wordt uitgezonden op Nederland 3. Finale op 6 oktober.

Tril met die bil voor mij
Dushi, je maakt mij leip
Tril met die bil voor mij
Schatje, dans met mij
Tril met die bil, en zak naar beneden
Dat is wat ik nu wil, en waar we zijn gebleven
Ik leg je het uit, met deze bubbeling beat
Ik denk altijd vooruit, hoe m'n toekomst eruit ziet
Chickies om me heen, maar welke zal ik nu kiezen
Ik wil eentje meteen, en ook de ander niet verliezen
Tekst en muziek: Renaldo en Nigel

Wereldberoemde rappers als 50 Cent staan bekend om hun vrouwonvriendelijke teksten en videoclips.