Mensenrechtenorganisatie Amnesty International en vluchtelingenorganisatie UNHCR vinden terugkeer naar Centraal-Irak onverantwoord. UNHCR vindt zelfs het terugsturen van vluchtelingen naar het relatief veilige Zuid-Irak onverstandig.

Uitgeprocedeerde asielzoekers uit Centraal-Irak vielen tot nu toe onder het het zogeheten categoriaal beschermingsbeleid. Dat betekende dat – gezien de onveilige situatie – hun terugkeer tijdelijk werd opgeschort. Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) erkende gisteren dat de veiligheidssituatie in Centraal-Irak zorgwekkend is. Dat ze desondanks het categoriaal beleid wil opheffen, komt omdat ze in de pas wil lopen met het beleid in andere EU-landen. Duitsland is, volgens Verdonk gisteren in de Kamer, begonnen met het heroverwegen van de verblijfsstatussen van Iraakse vluchtelingen. „België, Denemarken, Groot-Brittannië en Zwitserland voeren zelfs geen speciaal beleid ten aanzien van Irak”, aldus de minister. De linkse oppositiepartijen toonden zich verbijsterd. PvdA-Kamerlid De Vries: „Terwijl de hoogste autoriteit op dit gebied, de UNCHR, zegt niet gaan, stuurt u Irakezen terug.” Verdonk beloofde dat ze „individueel blijft toetsen” of terugkeer kan.

Nu Duitsland uitzetting van Iraakse vluchtelingen niet langer uitsluit, wijken steeds meer Irakezen vanuit dit buurland naar Nederland uit, zegt Verdonk. Uit een steekproef was haar gebleken dat de helft van de Irakezen die zich de afgelopen tijd in Nederland meldde, eerder al asiel had aangevraagd in Duitsland.

Volgens de regering kunnen tussen de 2.000 en 3.000 Irakezen met een tijdelijke verblijfsvergunning nu terug. Vorig jaar keerden 140 vluchtelingen vrijwillig terug.