De belangrijkste boodschap van de derde dinsdag van september lekte al uit. RTL Nieuws publiceerde het eerste hoofdstuk uit de Miljoenennota.

Het kabinet voorziet jarenlange bezuinigingen en lastenverzwaringen, waarbij ook de koopkracht van burgers langdurig kan dalen. Het begrotingstekort stijgt dit en volgend jaar in totaal met bijna 11 procent van het bruto binnenlands product.

Zelfs als de economie naar een normaal groeiniveau van 2 procent per jaar terugkeert, zal de staatsschuld bij ongewijzigd beleid jaarlijks met 30 miljard euro toenemen. Het kabinet schrijft: „De rente-uitgaven bedragen dan al meer dan de uitgaven aan het basisonderwijs en de kinderopvang tezamen.”

De staatsschuld stijgt volgend jaar naar 381 miljard euro, ofwel 65,8 procent van het nationaal inkomen. Daarmee is de schuld de helft hoger dan in 2007. Dat is een gevolg van dalende belastinginkomsten, lagere gasbaten, hogere uitgaven en steun aan de financiële sector.

De bedrijfsinvesteringen kelderen in twee jaar tijd met bijna een kwart. Het aantal werklozen verdubbelt in dezelfde periode van 304.000 naar 615.000 in 2010. De economie krimpt dit jaar met 4,75 procent. Volgend jaar is er groei noch krimp.

Het kabinet, illustreert de staat van de overheidsfinanciën met de geboorte van een kind. „Als elke baby die dit jaar geboren wordt de onbalans van dit jaar (30 miljard euro) zou moeten dragen, bedraagt de rekening 160.000 euro per baby.”

Balkende IV formuleert zeven ambities: het op orde brengen van de financiële sector, duurzaam energie- en klimaatbeleid; bestrijding van de werkloosheid en verhoging arbeidsparticipatie; revitalisering van het bestuur en beloningsbeleid van de (semi) publieke sector; groei van kennis, innovatie en ondernemerschap; herziening van het belastingstelsel; brede heroverwegingen waarbij 20 procent bezuiniging worden onderzocht.